යුරෝ මිලියන 55ක Plan A ගනුදෙනුව: ව්‍යාපාර සහ රැකියා වලට බලපාන හැටි

යුරෝ මිලියන 55ක Plan A ගනුදෙනුව: ව්‍යාපාර සහ රැකියා වලට බලපාන හැටි

බර්ලින් නුවර මූලස්ථානය කරගත් 'Plan A' සමාගම යුරෝ මිලියන 55කට (ආසන්න වශයෙන් පවුම් මිලියන 46ක්) Diginex (NASDAQ: DGNX) විසින් අත්පත් කර ගැනීම, හුදෙක් තාක්ෂණික සමාගම් දෙකක එකතුවීමක් පමණක් නොවේ. 2026 ජනවාරි මස මුලදී නිවේදනය කළ මෙම ගනුදෙනුව හරහා ගෝලීය ආර්ථිකයේ සිදුවන දැවැන්ත වෙනසක් සනිටුහන් කරයි. විශේෂයෙන්ම එක්සත් රාජධානියේ (UK) සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට සහ ව්‍යාපාරිකයන්ට මෙය සෘජුවම බලපාන තීරණාත්මක මොහොතකි.

සරලව කියනවා නම්, මෙය "හරිත අනුකූලතාවය" (Green Compliance) කර්මාන්තයක් බවට පත්වීමයි. තිරසාර බව පිළිබඳ වාර්තා කිරීම දැන් අලෙවිකරණ උපක්‍රමයක මට්ටමේ සිට නීතිමය අනිවාර්යතාවයක් දක්වා (Legal Requirement) ගමන් කර ඇත. GDPR නීතිය දත්ත ආරක්ෂණයට බලපෑ ආකාරයටම, මෙම නව ESG නීති ව්‍යාපාර ලෝකයට බලපෑම් කරනු ඇත. අපගේ ප්‍රජාවට මෙය එකවරම අභියෝගයක් මෙන්ම, ඉක්මනින් හැඩගැසෙන අයට අගනා වෘත්තීය අවස්ථාවක් ද වේ.

"Green GDPR" සහ නව නීතිමය පසුබිම

මෙම ගනුදෙනුව මගින් Diginex හි නියාමන වාර්තාකරණ යටිතල පහසුකම් සහ Plan A හි ස්වයංක්‍රීය Carbon Accounting තාක්ෂණය ඒකාබද්ධ කෙරේ. මීට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ මේ මස (2026 ජනවාරි) සිට පූර්ණ ලෙස ක්‍රියාත්මක වන EU හි ආයතනික තිරසාර වාර්තාකරණ විධානයයි (CSRD).

මෙහිදී සිදුවන්නේ කුමක්ද?

• වෙළඳපොළ ඒකාබද්ධ වීම: විසිරී තිබූ "කාබන් ගණනය කිරීමේ" මෙවලම් වෙළඳපොළ ප්‍රධාන සමාගම් කිහිපයක් අතට පත්වෙමින් තිබේ.
• Compliance Shock: විශාල සමාගම්වලට දැන් විගණනය කරන ලද තිරසාර දත්ත (Audited sustainability data) ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය වේ. ඔවුන් මෙම පීඩනය තමන්ට භාණ්ඩ හා සේවා සපයන කුඩා ව්‍යාපාර සහ කොන්ත්‍රාත්කරුවන් වෙත යොමු කරනු ඇත.
• යථාර්ථවාදී වටිනාකම්: යුරෝ මිලියන 55ක වටිනාකමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කොටස් (Stock) වශයෙන් ගෙවීම හරහා පෙනී යන්නේ, "Green Bubble" එක පුපුරා ගොස් දැන් වඩාත් ප්‍රායෝගික, ලාභ උපයන මෙවලම් කෙරෙහි අවධානය යොමුව ඇති බවයි.

වෘත්තිකයන්ට අවස්ථාවක්: "ESG Controller" භූමිකාව

UK හි සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික මූල්‍ය, දත්ත විශ්ලේෂණ සහ ඉංජිනේරු වෘත්තිකයන්ට මෙය තීරණාත්මක අවස්ථාවකි.

• වෘත්තීය ඉල්ලුම: මූල්‍ය ගනුදෙනු මෙන්ම නිවැරදිව කාබන් විමෝචනය ගණනය කළ හැකි "Green Accountants"ලාගේ දැඩි හිඟයක් පවතී.
• ක්‍රියා කළ යුතු ආකාරය: ඔබ CIMA හෝ ACCA සුදුසුකම් ලත් ගණකාධිකාරීවරයෙකු හෝ විගණකවරයෙකු නම්, ESG වාර්තාකරණය (SASB, GRI හෝ CSRD frameworks) පිළිබඳ අමතර සහතිකයක් ලබා ගැනීමෙන් ඔබේ වෙළඳපොළ වටිනාකම ක්ෂණිකව ඉහළ නංවා ගත හැක. Diginex හෝ Plan A වැනි වේදිකා හැසිරවිය හැකි වෘත්තිකයන් සොයා ගැනීමට සමාගම් පොරකමින් සිටී.

ඔබේ මුදල් පසුම්බියට සහ ව්‍යාපාරයට බලපාන හැටි

"කාබන් සඳහා මිලක් නියම කිරීමේ" (Pricing Carbon) මහා පරිමාණ උපාය මාර්ගය දැන් සාමාන්‍ය ගෘහස්ථ මූල්‍ය කටයුතු දක්වා පැමිණ ඇත.

• Greenflation (හරිත උද්ධමනය): සමාගම් මෙම අනුකූලතා වියදම් පාරිභෝගිකයා මත පටවනු ඇත. යුරෝපා සංගමයෙන් හෝ අධික කාබන් විමෝචනයක් සහිත කලාපවලින් ආනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා 2-5% අතර මිල වැඩිවීමක් බලාපොරොත්තු විය හැක.
• හරිත නිවාස ණය (Green Mortgages): UK බැංකු දැන් නිවාස ණය පොලී අනුපාත දේපළවල බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව (Energy Efficiency) සමඟ සම්බන්ධ කරමින් සිටී. ඔබේ EPC (Energy Performance Certificate) අගය "C" මට්ටමට වඩා අඩු නම්, ඔබට ඉහළ පොලී අනුපාතයක් ගෙවීමට සිදුවිය හැක.
• SME අංශයේ අවදානම: සැපයුම්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරන බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික කුඩා ව්‍යාපාරවලට (Logistics, Retail, Healthcare) නුදුරේදීම තම "Scope 3" විමෝචන දත්ත ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවනු ඇත. එසේ නොකළහොත් කොන්ත්‍රාත් අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතී.

මව්බිමට ඇති බලපෑම: අපනයන අභියෝග

ශ්‍රී ලංකාවේ සිට UK සහ EU වෙත භාණ්ඩ (තේ, ඇඟලුම්, රබර්) අපනයනය කරන ව්‍යාපාරිකයන්ට ද මෙය තීරණාත්මකයි.

• තරඟකාරීත්වය: Plan A වැනි මෘදුකාංග හරහා විමෝචන දත්ත තහවුරු කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවේ කර්මාන්තශාලාවලට නොහැකි වුවහොත්, මෙම ප්‍රමිතීන් ඉක්මනින් අනුගමනය කරන වියට්නාමය හෝ බංග්ලාදේශය වැනි රටවල් ඉදිරියට පැමිණිය හැක. මෙය අපනයන ආදායමට සහ එමගින් විදේශ විනිමය ලැබීම්වලට (Remittances) සෘජුවම බලපානු ඇත.

සැඟවුණු කතාව: දත්ත අයිතිය කා සතු ද?

බොහෝ දෙනා කතා නොකරන කරුණක් වන්නේ දත්තවල අයිතියයි (Data Sovereignty). ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් නිෂ්පාදකයෙකු ජර්මානු හෝ සිංගප්පූරු වේදිකාවකට (Plan A/Diginex) දත්ත ඇතුළත් කළ විට, එම දත්ත උපාය මාර්ගික වත්කමක් බවට පත්වේ. මෙම දත්ත වෙනත් කලාපවලට තරඟකාරී වාසි ලබා දීම සඳහා භාවිතා කිරීම වැළැක්වීමට දැනට පැහැදිලි නීති නොමැත.

අවසාන වශයෙන්

Diginex සහ Plan A ගනුදෙනුව අපට කියාපාන්නේ ව්‍යාපාර කිරීමේ නීති ස්ථිරවම වෙනස් වී ඇති බවයි. SiBuzz ප්‍රජාවට ලබා දිය හැකි පණිවිඩය පැහැදිලිය: "කාබන්" යනු දැන් ඔබේ ශේෂ පත්‍රයේ ඇති වගකීමකි (Liability). ඔබ නිවාස හිමියෙකු, සේවකයෙකු හෝ ව්‍යාපාරිකයෙකු වුවත්, ඔබේ බැංකු ප්‍රකාශන ගැන සැලකිලිමත් වන ආකාරයටම බලශක්ති දත්ත (Energy Data) ගැනත් සැලකිලිමත් වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මූලාශ්‍රය (Source): https://sifted.eu/articles/lightspeed-plan-a-acquired