2026 යුරෝපා නව AI නීති සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකයට එල්ල වන බලපෑම

2026 යුරෝපා නව AI නීති සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආර්ථිකයට එල්ල වන බලපෑම

වෙස්ට්මිනිස්ටර්හි දේශපාලඥයින් දේශීය ප්‍රතිපත්ති ගැන වාද විවාද කරමින් සිටින අතරතුර, බ්‍රසල්ස් නුවරින් 2026 මැද භාගයේදී නියාමන ක්ෂේත්‍රයේ භූ කම්පනයක් වැනි දැවැන්ත වෙනසක් සිදුවීමට නියමිතයි. මෙය හුදෙක් එක්සත් රාජධානියේ තාක්ෂණික අංශයට (Tech Sector) පමණක් නොව, ඔබේ පෞද්ගලික මූල්‍ය තත්ත්වයටද සෘජුවම බලපෑම් එල්ල කළ හැකි තත්ත්වයකි.

යුරෝපා සංගමය (EU) විසින් ඔවුන්ගේ 2026 න්‍යාය පත්‍රය තහවුරු කර තිබේ. ඒ අනුව High-Risk AI Act (අධි-අවදානම් කෘතිම බුද්ධි පනත) සම්පූර්ණයෙන්ම බලාත්මක කිරීම සහ "EU Inc" නීතිමය රාමුව හඳුන්වා දීම සිදුවනු ඇත. බ්‍රිතාන්‍යයේ සිට ක්‍රියාත්මක වන තාක්ෂණික සමාගම්වලට මෙය හුදෙක් විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් නොව, තම ව්‍යාපාරයේ පැවැත්ම තීරණය කරන ප්‍රායෝගික යථාර්ථයකි.

මූල්‍ය උපදේශකයෙකු ලෙස මා මෙය දකින්නේ හුදෙක් නීතිමය බාධකයක් ලෙස නොව, එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන වෘත්තිකයින්ගේ සහ ආයෝජකයින්ගේ "ජීවනෝපාය ආරක්ෂාව" (Livelihood Protection) පිළිබඳ තීරණාත්මක මොහොතක් ලෙසයි.

ප්‍රධාන වෙනස්කම් දෙක: නීතිය සහ අවස්ථාව

1. AI Act: නීතිමය තද කිරීම් (2026 අගෝස්තු)

මෙම පනත 2024 දී නීතිගත වුවද, එහි නියම බලපෑම—විශේෂයෙන්ම High-Risk AI Systems සඳහා—දැඩිව ක්‍රියාත්මක වන්නේ 2026 අගෝස්තු 2 වනදා සිටයි.

• නියෝගය: රැකියා, ණය ලබා දීම (Credit Scoring), සෞඛ්‍ය හෝ නීතිය බලාත්මක කිරීම වැනි අංශවලට බලපාන AI මෘදුකාංග යුරෝපා සංගමයට අලෙවි කරන ඕනෑම UK සමාගමක් දැඩි තත්ත්ව පරීක්ෂාවන් (Conformity Assessments) වලට ලක්විය යුතුය.
• දඩ මුදල්: මෙම නීති කඩකිරීමකදී යුරෝ මිලියන 35ක් හෝ ගෝලීය ආදායමෙන් 7%ක් දක්වා දඩ නියම විය හැක. මෙය GDPR දඩවලටත් වඩා සැලකිය යුතු ඉහළ අගයකි.

2. "EU Inc": නව අවස්ථාව (2026 පළමු කාර්තුව)

මාරියෝ ඩ්‍රාගිගේ තරඟකාරීත්ව වාර්තාවට අනුව, යුරෝපා කොමිසම 2026 පළමු කාර්තුවේදී "28th Regime" හෙවත් "EU Inc" යෝජනාව එළිදැක්වීමට නියමිතයි.

• සංකල්පය: රටවල් 27ක වෙන වෙනම ඇති නීති පද්ධති සමඟ ගනුදෙනු කරනවා වෙනුවට, එක්සත් රාජධානියේ Startups වලට තනි ඒකාබද්ධ "EU Inc" කේතයක් යටතේ අනුබද්ධිත සමාගමක් (Subsidiary) ලියාපදිංචි කළ හැක.
• ප්‍රතිලාභය: දේශසීමා හරහා ව්‍යාපාර කිරීමේදී නීතිමය වියදම් විශාල ලෙස අඩුවන අතර, බ්‍රිතාන්‍ය සමාගම්වලට යුරෝපය නැවතත් තනි වෙළඳපොළක් ලෙස සැලකීමට මෙය පහසුවක් වනු ඇත.

ඔබේ මුදල් පසුම්බියට බලපාන ආකාරය

සාර්ව ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති (Macro-policy) සෑම විටම ක්ෂුද්‍ර ආර්ථිකයට (Micro-economics) බලපායි. එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ඔබේ පෞද්ගලික මූල්‍ය තත්ත්වයට මෙම වෙනස්කම් සම්බන්ධ වන ආකාරය පහත දැක්වේ.

1. උකස් ණය අනුපාත සහ උද්ධමනය (Mortgage Rates & Inflation) යුරෝපා වෙළඳපොළට ඇතුළු වීමට UK සමාගම්වලට මෙම නව "Compliance Tax" එක දැරීමට සිදුවුවහොත්, ඔවුන්ගේ ලාභ සීමා වනු ඇත. සාමාන්‍යයෙන් සමාගම් මෙම වියදම පාරිභෝගිකයින් වෙත යොමු කරයි.

• අවදානම: මෘදුකාංග සහ සේවා මිල ඉහළ යාම "Sticky Inflation" (පහළ නොයන උද්ධමනය) සඳහා හේතු විය හැක. බ්‍රිතාන්‍යයේ උද්ධමනය යුරෝපයට වඩා ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත්, එංගලන්ත මහ බැංකුව (Bank of England) පොලී අනුපාත දීර්ඝ කාලයක් ඉහළ මට්ටමක තබා ගනු ඇත. මෙය ඔබගේ Mortgage Rates පහළ යාම ප්‍රමාද කිරීමට සෘජුවම බලපායි.

2. රැකියා සුරක්ෂිතතාව සහ නව අවස්ථා

• අවදානම: කුඩා පරිමාණ බ්‍රිතාන්‍ය තාක්ෂණික සමාගම්වලට (SMEs) මෙම AI අනුකූලතා වියදම් (නිෂ්පාදනයකට යුරෝ 193,000 - 330,000 අතර) දරාගත නොහැකි වනු ඇත. මෙය මෘදුකාංග ක්ෂේත්‍රයේ බඳවා ගැනීම් නතර කිරීමට හෝ රැකියා කප්පාදු කිරීමට හේතු විය හැක.
• අවස්ථාව: නමුත් "Compliance Engineers" සහ "AI Ethicists" සඳහා විශාල ඉල්ලුමක් නිර්මාණය වෙමින් පවතී. ඉංජිනේරු, නීති සහ මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රවල නිපුණතා ඇති ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයින්ට මෙය කදිම අවස්ථාවකි. 2026 දී වඩාත් ආරක්ෂිත රැකියා වන්නේ කේත ලිවීමේ (Coding) පමණක් නොව, ඒවා සහතික කිරීමේ (Certifying) අංශවලයි.

3. මුදල් විනිමය අනුපාත (GBP vs EUR)

• "EU Inc" සාර්ථක වුවහොත්, විදේශීය ආයෝජන (FDI) ලන්ඩනයෙන් ඉවත්ව යුරෝපා කලාපයට ඇදී යා හැක. මෙය බ්‍රිතාන්‍ය පවුම (GBP) දුර්වල වීමට බලපෑ හැකිය.
• ඔබ කළ යුතු දේ: ඔබ පවුම් (GBP) වලින් ඉතුරුම් තබාගෙන ශ්‍රී ලංකාවට (LKR) මුදල් යවන්නේ නම්, GBP/EUR විනිමය අනුපාතය ගැන අවධානයෙන් සිටින්න. යුරෝවට සාපේක්ෂව පවුම දුර්වල වීම බොහෝ විට ඔබේ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව (Purchasing Power) අඩු වීමේ පෙරනිමිත්තකි.

නොකියවෙන පැත්ත: අවදානම් සහ අවාසි

මෙම "EU Inc" යෝජනාවේ බොහෝ විට කතා නොකරන අවාසිදායක පැතිකඩ ගැනද අවධානය යොමු කිරීම වැදගත්ය.

• "Social Dumping" අවදානම: "EU Inc" හරහා සමාගම්වලට ප්‍රංශය හෝ ජර්මනිය වැනි රටවල පවතින දැඩි කම්කරු නීති මගහැරීමට හැකි වනු ඇතැයි විචාරකයින් පවසයි. EU අනුබද්ධිත සමාගම්වල සේවය කරන බ්‍රිතාන්‍ය සේවකයින්ට "සරල කිරීමේ" මුවාවෙන් අඩු රැකියා ආරක්ෂාවක් ලැබීමට මෙය හේතු විය හැක.
• ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ගැටළුව: වෙළඳපොළ ප්‍රවේශය ලබා ගැනීම සඳහා EU ප්‍රමිතීන් පිළිගැනීම හරහා, එක්සත් රාජධානිය තීරණ ගැනීමේ බලයක් නොමැති හුදු "නීති පිළිපදින්නෙකු" (Rule-taker) බවට පත්වීමේ අවදානමක් ඇත.

සැඟවුණු කරුණු: අවධානය යොමු නොවන දේ

බොහෝ වාර්තා පෙන්වා නොදෙන කරුණක් නම්, AI පනත අදාළ වන්නේ මෘදුකාංගය හදන අයට (Developers) පමණක් නොව, එය භාවිතා කරන අයටත් (Deployers) බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, එක්සත් රාජධානියේ බැංකුවක් ණය පරීක්ෂා කිරීමට යුරෝපීය AI මෙවලමක් භාවිතා කරයි නම්, එහි වගකීම එම බැංකුවටද පැවරේ.

උපායමාර්ගික නිගමනය

2026 යනු හුදෙක් නව නීති එන වසරක් පමණක් නොව, වෙළඳපොළවල් දෙකක් එකිනෙකට වෙනස් වන (Divergence) වසරකි. ව්‍යාපාර පිරිවැය ඉහළ යන අතරම, විශේෂඥ දැනුම සඳහා ගෙවන වටිනාකමද ඉහළ යනු ඇත.

SiBuzz පාඨකයින් සඳහා ඊළඟ පියවර: ඔබ Tech හෝ Finance ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවක නිරත වන්නේ නම්, අදම ඔබේ CV එක නැවත පරීක්ෂා කරන්න (Audit). Data Governance, Risk Management හෝ EU නියාමන රාමු පිළිබඳ සුදුසුකම් ඔබට තිබේද? 2026 අගෝස්තු මාසයට පෙර මෙම අංශවල කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීම, එන්නට නියමිත ආර්ථික විචල්‍යතාවන්ගෙන් ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතය ආරක්ෂා කර ගැනීමට උපකාරී වනු ඇත.

මූලාශ්‍රය (Source): https://sifted.eu/articles/european-tech-policy-2026