"රන් විලංගුව" තද වෙයි: පෞද්ගලික රෝහල් පාලනයට එංගලන්ත NHS ගත් ඓතිහාසික පියවර
එංගලන්තයේ NHS ඉතිහාසයේ පෙරළිකාර තීරණයක්! පෞද්ගලික රෝහල් දැන් රජයේ "Special Measures" යටතට.
"රන් විලංගුව" තද වෙයි: පෞද්ගලික රෝහල් පාලනයට එංගලන්ත NHS ගත් ඓතිහාසික පියවර
එංගලන්තයේ සෞඛ්ය ක්ෂේත්රයේ (UK Healthcare Landscape) මූලික සැකිල්ලම වෙනස් කරන තීරණාත්මක පියවරක් NHS England විසින් ගෙන තිබේ. ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට, ප්රධාන පෙළේ ස්වාධීන සෞඛ්ය සේවා සැපයුම්කරුවෙකු (Independent Healthcare Provider) වෙත ඍජු නීතිමය මැදිහත් වීමක් (Statutory Intervention) සිදු කර ඇත. මීට පෙර රජයේ අසාර්ථක NHS Trusts සඳහා පමණක් වෙන්ව තිබූ "Special Measures" අධීක්ෂණ ක්රියාවලියට, මෙතෙක් වෙනම වාණිජ කොටස්කරුවෙකු ලෙස සැලකූ පෞද්ගලික රෝහල් සමූහයක්ද යටත් කර ඇත.
මෙය හුදෙක් පරිපාලනමය පුවතක් පමණක් නොවේ; මෙය එක්සත් රාජධානියේ පෞද්ගලික සෞඛ්ය අංශය ස්ථාවර ආයෝජනයක් හෝ රැකියා සුරක්ෂිතතාව ඇති තැනක් ලෙස සැලකූ වෘත්තිකයන්ට සහ ආයෝජකයින්ට නිකුත් කළ රතු එළියකි. "මිශ්ර ආර්ථිකයක්" තුළ රජය අත නොපොවා සිටි යුගය (Era of the "hands-off" mixed economy) නිල වශයෙන් අවසන් වී ඇත.
හවුල්කරුවාගේ සිට "පාලිතයා" දක්වා (From Commercial Partner to Regulated Subject)
දශක ගණනාවක් පුරා NHS සහ පෞද්ගලික සේවා සැපයුම්කරුවන් (Spire, Circle, හෝ Ramsay වැනි) අතර පැවතියේ ගනුදෙනු මත පදනම් වූ සම්බන්ධයකි. පොරොත්තු ලේඛන (Waiting lists) අඩු කිරීම සඳහා NHS විසින් සේවාවන් මිලදී ගත් අතර, පෞද්ගලික සමාගම් තමන්ගේම ආයතනික පාලනයන් යටතේ ක්රියාත්මක විය. ඒවා මූලිකවම නියාමනය වූයේ CQC මගින් ආරක්ෂාව සඳහා මිස, NHS England මගින් මූල්ය කළමනාකරණය සඳහා නොවේ.
ප්රධාන වෙනස: Health and Care Act 2022 පනතේ බලතල භාවිතා කරමින් NHS England ආයතනය විසින් පෞද්ගලික ආයතනයක් සඳහා "විධායක සමාලෝචන" (Executive Review) සහ "දැඩි මූල්ය වාර්තාකරණය" (Strict cashflow reporting) අනිවාර්ය කර ඇත. සරලවම කිවහොත්, කොන්ත්රාත් කාල සීමාව තුළ පෞද්ගලික ව්යාපාරයක් පොදු දේපළක් (Public asset) ලෙස සැලකීමට පටන් ගෙන ඇත.
පෙර සහ පසු: මෙහෙයුම් යථාර්ථය (Operational Reality)
මෙම මැදිහත් වීමේ බරපතලකම තේරුම් ගැනීමට, පැවති "කොන්ත්රාත් ආකෘතිය" සහ නව "නීතිමය යථාර්ථය" අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය.
| අංගය | පෙර තත්ත්වය (සේවා සැපයුම් ආකෘතිය) | නව තත්ත්වය ("System" ආකෘතිය) |
|---|---|---|
| තත්ත්වය | පෞද්ගලික සමාගම් හුදෙක් "Vendors" විය. සේවාව අසාර්ථක නම් ගිවිසුම අවලංගු කෙරේ. | දැන් ඔවුන් පද්ධතියේ කොටස්කරුවන් ("System Partners") ය. අසමත් වුවහොත් NHS එකට මැදිහත් වී කළමනාකරණය භාරගත හැක. |
| මූල්ය | මූල්ය දත්ත රහසිගතයි (Commercially confidential). වාර්තා කිරීම ඉන්වොයිසිවලට සීමා විය. | ක්රියාත්මකයි: දැඩි මූල්ය විනිවිදභාවය අනිවාර්ය වේ. ද්රවශීලතාවය (Liquidity) පරීක්ෂා කිරීමට NHS නියාමකයින්ට බලය ඇත. |
| කළමනාකරණය | විධායකයින් වගකිව යුත්තේ කොටස් හිමියන්ට (Shareholders) පමණි. | ක්රියාත්මකයි: පෞද්ගලික නායකත්ව කණ්ඩායම්වල නිපුණතාවය තක්සේරු කිරීමට "Executive Review" බලතල ඇත. |
| අධීක්ෂණය | ප්රතිචාරාත්මකයි (උදා: ආරක්ෂක සිදුවීමකින් පසුව). | පූර්ව ක්රියාකාරී සහ අඛණ්ඩයි (උදා: මාසික මූල්ය ආතති පරීක්ෂණ - Financial stress tests). |
ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතයට බලපාන අයුරු
එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන ශ්රී ලාංකික සෞඛ්ය වෘත්තිකයන් බොහෝ දෙනෙක් පෞද්ගලික සෞඛ්ය අංශය දකින්නේ NHS හි පවතින අර්බුදවලින් මිදීමට ඇති මාර්ගයක් (Pressure Valve) ලෙසයි. වඩා හොඳ සම්පත්, තරමක් ඉහළ වැටුප් සහ ස්ථාවරත්වය නිසා බොහෝ දෙනා මෙම අංශයට යොමු වේ. නමුත් මෙම නව මැදිහත් වීම හරහා එම ස්ථාවරත්වයට නව අවදානම් එකතු වී ඇත:
- පරිපාලනමය බර (Administrative Burden): ඔබ NHS කොන්ත්රාත්තු හසුරුවන පෞද්ගලික රෝහලක සේවය කරන්නේ නම්, NHS තුළ පවතින "Red tape" සහ වාර්තාකරණ පීඩනයම දැන් ඔබටත් දැනෙනු ඇත. රාජ්ය සහ පෞද්ගලික භූමිකාවන් අතර ඇති කාර්යක්ෂමතා පරතරය (Efficiency gap) පටු වනු ඇත.
- රැකියා අවිනිශ්චිතතාව: මූල්ය වාර්තාකරණය හරහා යම් පෞද්ගලික ආයතනයක් "අවදානම් සහගත" (At risk) බව NHS England තීරණය කළහොත්, ප්රතිසංවිධානය කිරීමට බල කළ හැක. මෙය හදිසි බඳවා ගැනීම් නතර කිරීමට (Hiring freezes) හෝ Locum වෛද්යවරුන් සහ හෙදියන් සඳහා වන වියදම් කපා හැරීමට හේතු විය හැක.
- "Safety Valve" වැසී යාම: රෙගුලාසි දැඩි වන විට, පෞද්ගලික රෝහල්වල මෙහෙයුම් සංස්කෘතිය NHS සංස්කෘතියට සමාන වනු ඇත. බොහෝ දෙනා ප්රිය කළ ඒ සුවිශේෂී "පෞද්ගලික අංශයේ සංස්කෘතිය" දිය වී යාමට ඉඩ ඇත.
කාසියෙ අනෙක් පැත්ත: අධි-නියාමනයේ අවදානම
මෙම පියවර බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් සහ රෝගී සත්කාරය ආරක්ෂා කිරීමට ගත් එකක් වුවද, වාර්තාවේ සඳහන් නොවන උපායමාර්ගික අවදානම් කිහිපයක් තිබේ:
- වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් වීමේ අවදානම (Market Exit Risk): අනුකූලතා පිරිවැය (Cost of compliance) අධික වුවහොත්, කුඩා ස්වාධීන ආයතන NHS වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත් විය හැක. මෙය රජය බලාපොරොත්තු වන ධාරිතාව ඉවත් කිරීමක් වන අතර, එමගින් පොරොත්තු ලේඛන තවත් ඉහළ යා හැකිය.
- නව්යකරණය අඩාල වීම: පෞද්ගලික අංශය වේගවත් සහ නම්යශීලී (Nimble) නිසා නව්යකරණයන් ඉක්මනින් සිදු වේ. NHS හි නිලධාරිවාදී පාලන රාමුව ඔවුන් මත පැටවීමෙන් ඔවුන්ගේ කාර්යක්ෂමතාව මොට විය හැක.
නොකියූ කතාව: සැබෑ හේතුව කුමක්ද?
මෙම මැදිහත් වීමට ප්රධාන හේතුවක් නිල වාර්තාවේ සඳහන් නොවේ: එනම් Provider Selection Regime (PSR) යි. 2024 ජනවාරි මාසයේදී බලාත්මක වූ PSR මගින් කොන්ත්රාත්තු ලබා දීම පහසු කළද, "විශ්වාසවන්තභාවය" සඳහා දැන් මූල්ය විනිවිදභාවය අත්යවශ්ය කර ඇත. බොහෝ Private Equity සමාගම් මීට අකමැතිය.
තවද, ඉලක්ක කරගත් මෙම ප්රධාන ආයතනය බොහෝ විට "Commissioner Requested Service (CRS)" නම් කිරීමක් සහිත එකක් විය හැකිය. එනම්, ඔවුන් සපයන සේවාව ප්රාදේශීය ප්රජාවට අත්යවශ්ය ඒකාධිකාරී සේවාවකි (උදා: ප්රදේශයේ එකම MRI ස්කෑනරය ක්රියාත්මක කිරීම). Four Seasons Health Care වැනි ආයතන බිඳ වැටුණාක් මෙන් මෙවැනි ආයතනයක් බංකොලොත් වුවහොත් ප්රාදේශීය සෞඛ්ය පද්ධතිය කඩා වැටෙනු ඇතැයි රජය බිය වේ. එබැවින් මෙය හුදෙක් කාර්ය සාධන සමාලෝචනයක් නොව, බංකොලොත්භාවයට එරෙහිව එල්ල කළ පූර්ව ආරක්ෂක ප්රහාරයකි.
උපායමාර්ගික දැක්ම
මෙය පැහැදිලිවම පාලනය තද කිරීමේ උපාය මාර්ගයකි (Containment strategy). පෞද්ගලික අංශය නොමැතිව පොරොත්තු ලේඛන පියවිය නොහැකි බව රජය දන්නා නමුත්, තවදුරටත් ඔවුන්ට "Black box" එකක් තුළ ක්රියාත්මක වීමට ඉඩ දීමට රජය සූදානම් නැත.
එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන අපගේ ප්රජාවට වැදගත් පණිවිඩය මෙයයි: ඔබ ආයෝජකයෙකු නම්, මෙම අනුකූලතා පිරිවැය (Compliance costs) හේතුවෙන් ලාභාංශ (Alpha) අඩු විය හැක. ඔබ සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙකු නම්, "NHS රැකියාව" සහ "පෞද්ගලික රැකියාව" අතර වෙනස බොඳ වෙමින් පවතී. එබැවින් ඔබේ ඊළඟ වෘත්තීය පියවර ගැන තීරණය කිරීමේදී හුදෙක් ආයතනයේ නම හෝ අංශය ගැන පමණක් නොසිතා, භූමිකාවේ ගුණාත්මකභාවය (Role quality) ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්න.
මූලාශ්රය (Source): https://www.hsj.co.uk/home/news