Hatch Fund 'සිංගප්පූරුව' හරහා Cultive8 හි ආයෝජනය කරයි: ඩයස්පෝරා ආයෝජනවල නව පරිච්ඡේදයක්

Hatch Fund 'සිංගප්පූරුව' හරහා Cultive8 හි ආයෝජනය කරයි: ඩයස්පෝරා ආයෝජනවල නව පරිච්ඡේදයක්

සාම්ප්‍රදායිකව මුදල් එවීමෙන් ඔබ්බට: ශ්‍රී ලාංකික තාක්ෂණික ව්‍යාපාර සඳහා "Singapore Gateway" එක විවෘත වෙයි

එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාව (Diaspora) කාලයක් තිස්සේ මුහුණ දුන් ප්‍රධාන උභතෝකෝටිකයක් තිබුණි. එනම්, අපට රටේ ආර්ථිකය ගොඩනැගීමට දායක වීමට අවැසි වුවත්, සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට මුදල් එවීම (Remittances) බොහෝ විට දැනෙන්නේ "හිලක් ඇති බාල්දියකට වතුර පුරවනවා" වැනි වැඩක් ලෙසයි. අපි එවූ මුදල් බොහෝ විට වැය වුණේ පරිභෝජනයට (Consumption) මිසක්, රටේ වර්ධනයට අවශ්‍ය ප්‍රාග්ධනයක් (Capital) ලෙස නොවේ.

නමුත් මේ සතියේ එම කතාව වෙනස් විය. Hatch Fund Singapore ආයතනය විසින් ශ්‍රී ලාංකික Agri-fintech සමාගමක් වන Cultive8 (කලින් Agrithmics) හි සිය මංගල බීජ ආයෝජනය (Seed Investment) සිදු කරනු ලැබීය. මෙය තවත් එක් සාමාන්‍ය Startup ආයෝජනයක් පමණක් නොවේ; මෙය ඔබගේ ප්‍රාග්ධනය ආරක්ෂා කරන අතරතුරම ශ්‍රී ලංකාවේ "Deep Tech" හැකියාවන් පෝෂණය කරන නව මූල්‍ය කොරිඩෝවක් සඳහා වූ සාර්ථක අත්හදා බැලීමකි (Proof-of-concept).

මෙම ගනුදෙනුව ඔබගේ ආයෝජනවලට බලපාන ආකාරය, "Singapore Flip" ක්‍රමවේදය සහ බොහෝ දෙනා කතා නොකරන අවදානම් පිළිබඳව තාක්ෂණික විග්‍රහයක් පහත දැක්වේ.

ගනුදෙනුවේ සාරාංශය

• ආයෝජකයා: Hatch Fund Singapore (ඩොලර් මිලියන 20ක අරමුදලක්).
• ඉලක්කය: Cultive8 (කෘෂි තාක්ෂණ/මූල්‍ය තාක්ෂණ සමාගමකි).
• ආයෝජන ප්‍රමාණය: ආසන්න වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් 650,000 (Seed Stage).
• මූලික තාක්ෂණය: වතු ක්ෂේත්‍රයේ (තේ, රබර්, පොල්) සැපයුම් දාම ඩිජිටල්කරණය සඳහා AI සහ IoT භාවිතය.
• උපායමාර්ගික වෙනස: මෙම Startup සමාගම සිය මූලස්ථානය සිංගප්පූරුවට ගෙන ගොස් ඇති අතර, මෙහෙයුම් කටයුතු ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය තුළ සිදු කෙරේ.

ක්‍රමවේදය: ඇයි සිංගප්පූරුව? (Livelihood Protection)

මෙහි ඇති විශේෂත්වය කෘෂිකර්මාන්තය නොව, ගනුදෙනුව සිදුවන ව්‍යුහයයි (Architecture). එක්සත් රාජධානියේ සිටින ආයෝජකයෙකු ලෙස ඔබ කෙලින්ම කොළඹ ලියාපදිංචි සමාගමකට පවුම් (GBP) එවීමේදී Sovereign Risk (මුදල් අවප්‍රමාණය වීම, ප්‍රතිපත්ති අස්ථාවරත්වය සහ විනිමය පාලන රෙගුලාසි) වැනි ගැටලුවලට මුහුණ දීමට සිදුවේ.

Hatch මෙහිදී "Singapore Flip" නම් ක්‍රමවේදය භාවිතා කර ඇත. එනම්, ශ්‍රී ලංකාවේ මෙහෙයුම් සමාගම අයිති කරගෙන සිටින සිංගප්පූරු මව් සමාගමක (Holding Company) ආයෝජනය කිරීමයි. මේ හරහා ඔබේ ප්‍රාග්ධනය English Common Law යටතේ සිංගප්පූරුවේදී පාලනය වේ.

• මුදල් ආවරණය (Currency Shield): ඔබගේ ආයෝජනය ඩොලර් (USD) හෝ සිංගප්පූරු ඩොලර් (SGD) මගින් අගය කෙරෙන අතර ශ්‍රී ලංකා රුපියල මත රඳා නොපවතී. රුපියල බාල්දු වුවද, සිංගප්පූරු සමාගමේ වටිනාකම එහි ගෝලීය ආදායම් විභවය මත ස්ථාවරව පවතී.
• නීතිමය රැකවරණය: යම් ගැටලුවක් ඇති වුවහොත් නඩු කටයුතු විසඳනු ලබන්නේ සිංගප්පූරු අධිකරණවලය. මෙය කොළඹට වඩා ඉහළ ආයතනික විශ්වාසයක් ලබා දෙයි.
• ඉවත් වීමේ උපායමාර්ගය (Exit Strategy): හුදෙක් ශ්‍රී ලාංකික සමාගමකට වඩා, සිංගප්පූරු සමාගමක් ගෝලීය දැවැන්තයෙකු විසින් මිලදී ගැනීම (Acquisition) හෝ කලාපීය කොටස් වෙළඳපොලක ලැයිස්තුගත වීම පහසුය.

කෙටි නිගමනය: මෙම ව්‍යුහය හරහා "පරිත්‍යාග" කිරීම වෙනුවට ශ්‍රී ලංකාව දෙස ඵලදායී "Asset Class" එකක් ලෙස බැලීමට ඩයස්පෝරාවට අවස්ථාව ලැබේ. ලංකාවේ සාර්ව ආර්ථික (Macro-economic) අස්ථාවරත්වයට හසු නොවී ලංකාවේ දක්ෂතා (Talent) මත ආයෝජනය කිරීමට මෙය මග පාදයි.

වත්කම: ඇයි Cultive8?

Cultive8 හදන්නේ සාමාන්‍ය ඩිලිවරි ඇප් එකක් නොවේ. ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ Deep Tech අවකාශයේයි. එනම් වතු ක්ෂේත්‍රයේ ව්‍යුහාත්මක ඩිජිටල්කරණයයි.

• ගැටලුව: ශ්‍රී ලංකාවේ වතු ක්ෂේත්‍රය (තේ/රබර්) කාර්යක්ෂමතාව අඩුකම, සොරකම් සහ විනිවිදභාවයෙන් තොර සැපයුම් දාමයන්ගෙන් පීඩා විඳියි.
• විසඳුම: Cultive8 විසින් IoT සෙන්සර් සහ ERP පද්ධති භාවිතා කරමින් අස්වැන්න නෙළන තැන සිට කර්මාන්ත ශාලාව දක්වාම දත්ත රැස් කරයි.
• Fintech කෝණය: සැපයුම් දාමය ඩිජිටල් කළ පසු, එය ඇපයට තබා ණය දිය හැක. දේපළ ඇපයට තබනවා වෙනුවට (Collateral), ගොවීන්ට හෝ වතුවලට ඔවුන්ගේ සැබෑ දත්ත (Real-time data) මත පදනම්ව බැංකු ණය ලබා ගැනීමට Cultive8 ඉඩ සලසයි. මෙය අපනයන ආදායමෙන් 20%ක් උත්පාදනය කරන ක්ෂේත්‍රයකට අලුත් ද්‍රවශීලතාවයක් (Liquidity) ලබා දීමකි.

අනිත් පැත්ත: "Gateway" එකේ අවදානම්

ඔබට නිවැරදිම තොරතුරු ලබා දීම වෙනුවෙන්, මෙහි ඇති අඳුරු පැතිකඩ ගැනත් කතා කළ යුතුය. ප්‍රාග්ධන ආරක්ෂාවට මෙම ආකෘතිය ඉතා හොඳ වුවත්, බොහෝ මාධ්‍ය නිවේදනවල කතා නොකරන සංකීර්ණ අවදානම් කිහිපයක් මෙහි ඇත.

1. ප්‍රභූ බාධකය (Access Risk) මෙය බොහෝ දුරට ආයතනික හෝ "Accredited Investors" සඳහා පමණක් සීමා වූ ගනුදෙනුවකි. පවුම් 500ක් ගෙදර යවන සාමාන්‍ය SiBuzz පාඨකයාට Hatch Fund Singapore හරහා ආයෝජනය කළ නොහැක. මේ නිසා ධනවත් ඩයස්පෝරාව සිංගප්පූරුව හරහා ලංකාවේ වර්ධනයෙන් ලාභ ලබන අතර, සාමාන්‍ය ජනතාව සාම්ප්‍රදායික රුපියලේ ඉතුරුම් ගිණුම්වලට සීමා වීමේ අවදානමක් ඇත.

2. බුද්ධිමය දේපළ පිටරටට (IP Flight) "Singapore Flip" යනු දෙපැත්ත කැපෙන කඩුවකි. එය ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගන්නා අතරම, තාක්ෂණික අයිතිය (IP) ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටතට ගෙන යයි. Cultive8 අනාගතයේ ඩොලර් බිලියන ගණනක සමාගමක් (Unicorn) වුවහොත්, එම Exit එකේදී ලැබෙන බදු ආදායම (Capital Gains Tax) වැඩිපුර ලැබෙන්නේ සිංගප්පූරුවට මිස ශ්‍රී ලංකා මහා භාණ්ඩාගාරයට නොවේ. අපි අපේ හොඳම වත්කම් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා ඒවා පිටරට යවමින් සිටිමු.

3. ද්‍රවශීලතා උගුල (Liquidity Trap) "Seed Investment" යනු ඉක්මනින් ලාභ ලබා ගත හැකි ක්‍රමයක් නොවේ. මෙය ඉවසිලිවන්ත ප්‍රාග්ධනයකි (Patient Capital). ඔබේ මුදල් අවුරුදු 5-7ක් සඳහා හිර වේ. මෙය ස්ථාවර තැන්පතුවක් මෙන් නොව, ප්‍රතිලාභ ගැන කිසිදු සහතිකයක් නැත. ඉන්දියාව හෝ බංග්ලාදේශය වැනි වෙළඳපොලවල් අල්ලා ගැනීමට Cultive8 අපොහොසත් වුවහොත්, කොටස් වටිනාකම බිංදුවට වැටිය හැක.

නොකියූ කතාව

නිල වාර්තාවල "ගෝලීය වෙළඳපොලට ව්‍යාප්ත වීම" ගැන සඳහන් වේ. නමුත් ඔවුන් පැහැදිලිව නොකියන දෙය නම් නියම ත්‍යාගය ඇත්තේ ඉන්දියාවේ බවයි. ශ්‍රී ලංකාව යනු පරීක්ෂණාගාරයක් (Sandbox) පමණි. සමාගමේ වටිනාකම ඉහළ යන්නේ මෙම තාක්ෂණය අසාම් (Assam) හෝ ඩාර්ජීලින් (Darjeeling) වැනි දැවැන්ත තේ වතුවල භාවිතා කළ විටය. Hatch උපායමාර්ගය වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංජිනේරුවන් ලවා ඉන්දියානු වෙළඳපොලට විසඳුම් සකස් කරවා ගැනීම විය හැකිය.

අවසාන නිගමනය

මෙම ආයෝජනය ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසර පද්ධතියට (Tech ecosystem) පැහැදිලි "Buy Signal" එකකි. දේශීය අර්බුද මධ්‍යයේ වුවද, අපනයන ඉලක්ක කරගත් උසස් තත්ත්වයේ Startups සඳහා ඩොලර් ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගත හැකි බව මෙයින් තහවුරු වේ.

එක්සත් රාජධානියේ ඩයස්පෝරාවට ලැබෙන පණිවිඩය පැහැදිලිය: ශ්‍රී ලංකාවට සහය වීම යනු තවදුරටත් පරිභෝජනය සඳහා මුදල් එවීම පමණක් නොවේ. එය රට තුළ ගොඩනැගෙන යටිතල පහසුකම්වල කොටස්කරුවන් වීමට Hatch වැනි ආරක්ෂිත මාර්ග සොයා ගැනීමයි.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.lankabusinessnews.com/hatch-fund-singapore-makes-first-investment-in-cultive8-a-globally-scaling-agri-tech-startup/