විදුලි බිල අඩු කරන සෝඩියම් බැටරි නිෂ්පාදනයට UKBIC මුල පුරයි

විදුලි බිල අඩු කරන සෝඩියම් බැටරි නිෂ්පාදනයට UKBIC මුල පුරයි

Coventry හි පිහිටි UK Battery Industrialisation Centre (UKBIC) ආයතනය විසින් එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රථම වරට සෝඩියම් අයන (Sodium-ion) බැටරි නිෂ්පාදන නියමු ව්‍යාපෘතිය නිල වශයෙන් ආරම්භ කර තිබේ.

එක්සත් රාජධානියේ ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයේ නියුතු වෘත්තිකයන්ට සහ මෙරට ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ගැන උනන්දුවක් දක්වන සැමට මෙය හුදෙක් තවත් එක් නිෂ්පාදන පුවතක් පමණක් නොවේ. මෙය දැනට ලෝකය මුහුණ දී සිටින අස්ථාවර "Lithium trap" හෙවත් ලිතියම් උගුලෙන් මිදී, ගෝලීය බලශක්ති අර්බුද හමුවේ දේශීය ජන ජීවිත ආරක්ෂා කර ගැනීම වෙනුවෙන් තැබූ උපායමාර්ගික පියවරකි.

ලිතියම් අභියෝගයට "ලුණු" (Sodium) වලින් පිළිතුරක්

මෙහි තාක්ෂණික වැදගත්කම අතිශය තීරණාත්මකයි. ලිතියම් අයන බැටරි ප්‍රබල වුවත්, ඒවා රඳා පවතින්නේ ලිතියම් සහ කොබෝල්ට් වැනි දුර්ලභ මූලද්‍රව්‍ය මතයි. මෙම සැපයුම් ජාලයෙන් වැඩි කොටසක් චීනය සහ දකුණු ඇමරිකානු පතල් කර්මාන්ත විසින් පාලනය කරනු ලබයි.

නමුත් මෙම නව තාක්ෂණය හරහා දුර්ලභ ලෝහ වෙනුවට බහුලව සොයාගත හැකි, මිලෙන් අඩු සහ මුහුදු ජලයෙන් පවා ලබාගත හැකි සෝඩියම් ආදේශ කරනු ලබයි.

• ආරක්ෂාව (Safety): ලිතියම් බැටරි මෙන් නොව, සෝඩියම් අයන බැටරි සම්පූර්ණයෙන්ම වෝල්ටීයතාව ශුන්‍ය කර (0 volts) ප්‍රවාහනය කළ හැකි බැවින් ගිනි ගැනීමේ අවදානම අවම වේ.
• පිරිවැය (Cost): අමුද්‍රව්‍යවල මිල ඉතා අඩු බැවින්, මහා පරිමාණ නිෂ්පාදනයේදී බලශක්ති ගබඩා කිරීමේ පිරිවැය 30-40% කින් පමණ අඩු කරගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
• Grid Stability: මෙම බැටරි විදුලි කාර් සඳහා එතරම් සුදුසු නොවූවත්, සුළං සහ සූර්ය බලශක්තිය ගබඩා කරන දැවැන්ත බැටරි පද්ධති වන Static Energy Storage System (ESS) සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ.

රැකියා සුරක්ෂිතතාව සහ ජීවන වියදම

බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවට සහ වෘත්තිකයන්ට මෙම ව්‍යාපෘතිය වැදගත් වන්නේ ප්‍රධාන කරුණු දෙකක් නිසාය: එනම් රැකියා අවස්ථා සහ ජීවන වියදම පාලනයයි.

1. නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ නව පිබිදීම Coventry හි මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් ඉහළ වටිනාකමක් සහිත R&D (පර්යේෂණ හා සංවර්ධන) සහ නිෂ්පාදන රැකියා වහාම නිර්මාණය වේ. මෙම තාක්ෂණය පුළුල් වන විට Materials Scientists, Process Engineers සහ තාක්ෂණික ශිල්පීන් සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ යනු ඇත. මෙය "Sovereign capability" හෙවත් රට තුළම රඳවා ගන්නා දේශීය හැකියාවක් බැවින් මෙම රැකියා වෙනත් රටවලට (Outsource) යාමේ අවදානම අඩුය.

2. බලශක්ති බිල ස්ථාවර කිරීම පුනර්ජනනීය බලශක්තිය ගබඩා කර තබා ගැනීමේ පහසුකම් අපට ප්‍රමාණවත් නොවීම UK හි විදුලි බිල ඉහළ යාමට එක් හේතුවකි. සෝඩියම් තාක්ෂණය හරහා අඩු වියදමකින් බලශක්තිය ගබඩා කර (Grid Storage), අවශ්‍ය වෙලාවට පාවිච්චි කිරීමට හැකි වීමෙන් දිගුකාලීනව ගෘහස්ථ විදුලි බිල අඩු කරගැනීමේ හැකියාවක් පවතී.

කාසියෙ අනිත් පැත්ත: අවදානම් සහ යථාර්ථය

මෙම පුවතේ ධනාත්මක පැත්ත මෙන්ම, අවධානය යොමු කළ යුතු අභියෝගාත්මක පැතිකඩක් ද තිබේ.

• හිමිකාරීත්වය පිළිබඳ ගැටළුව: නිෂ්පාදනය බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදු වුවද, එහි තාක්ෂණික අයිතිය (Intellectual Property - IP) සැමවිටම බ්‍රිතාන්‍ය සතු නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස, සෝඩියම් තාක්ෂණයේ පුරෝගාමියෙකු වූ එක්සත් රාජධානියේ Faradion සමාගම 2021 දී ඉන්දියාවේ Reliance Industries විසින් මිලදී ගන්නා ලදී. රැකියා බ්‍රිතාන්‍යයේ තිබුණත්, වාණිජමය ලාභ සහ තීරණ ගැනීමේ බලය විදේශීය සමාගම් සතු විය හැකිය.
• චීනයේ පෙරළිය: එක්සත් රාජධානිය සිටින්නේ තරමක් පසුපසිනි. චීනයේ CATL සහ HiNa Battery වැනි සමාගම් දැනටමත් සෝඩියම් බැටරි වාහනවලට යොදාගෙන හමාරය. Coventry හි ඇරඹුණේ නියමු ව්‍යාපෘතියක් (Pilot line) පමණක් වන අතර ගෝලීය තරඟකරුවන් සිටින්නේ අපට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙනි.
• කාර්යක්ෂමතාව: සෝඩියම් බැටරිවල බර වැඩි නිසා අධි-ක්‍රියාකාරී විදුලි වාහන (High-performance EVs) සඳහා ලිතියම් වෙනුවට මෙය ආදේශ කිරීම අපහසුය.

සමාලෝචනය

UKBIC හි මෙම නව පියවර චීන ලිතියම් ආධිපත්‍යයට එරෙහිව එක්සත් රාජධානිය තැබූ ආරක්ෂක පියවරක් (Defensive play) ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙය එක්සත් රාජධානියේ බලශක්ති පද්ධතියට "Plan B" එකක් සපයයි. විශේෂයෙන්ම මෙරට සිටින තාක්ෂණික වෘත්තිකයන්ට මෙය නව අවස්ථා බහුල ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර, සාමාන්‍ය ජනතාවට අනාගතයේදී වඩාත් සහනදායී බලශක්ති විසඳුමක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තුවක් ගෙන එයි.

ඉදිරි පියවර: මෙම තාක්ෂණය පර්යේෂණාගාරයෙන් ඔබ්බට ගොස් ජාතික විදුලිබල පද්ධතියට (National Grid) සම්බන්ධ වීමට නම් දේශීය බලශක්ති සමාගම් සමඟ හවුල්කාරිත්වයන් ගොඩනඟා ගත යුතුය. එවැනි එකඟතා ඇතිවේදැයි විමසිල්ලෙන් සිටීම වැදගත්ය.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.ukbic.co.uk/news-and-events/news/new-flexible-scale-up-line-at-ukbic/