CSE ට්‍රිලියන 8 වාර්තාව පසු කරයි: මෙය සැබෑ ආයෝජන අවස්ථාවක්ද?

CSE ට්‍රිලියන 8 වාර්තාව පසු කරයි: මෙය සැබෑ ආයෝජන අවස්ථාවක්ද?

කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) සිය ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින් රුපියල් ට්‍රිලියන 8ක Market Capitalization සීමාව පසුකර තිබේ. සියලු කොටස් මිල දර්ශකය (ASPI) ඒකක 23,659ක් ලෙස වාර්තාගත අගයකින් අවසන් වූ අතර, මෙය වසරක් තුළ 42%ක වර්ධනයකි. දේශීය ආයෝජකයින්ට මෙය පශ්චාත් අර්බුද සමයේ ලැබූ විශාල ජයග්‍රහණයක් ලෙස පෙනුනද, එක්සත් රාජධානියේ ජීවත්වන ඔබට මෙම පුවත වැදගත් වන්නේ මඳක් වෙනස් කෝණයකිනි.

ඔබේ මූල්‍ය උපදේශකවරයා ලෙස, මෙම වෙළඳපොළ පිබිදීම ඔබේ Portfolio එකට, ජීවනෝපාය ආරක්ෂණ සැලසුම්වලට සහ දේශසීමා හරහා සිදුවන මූල්‍ය හුවමාරුවලට (Cross-border capital exposure) බලපාන ආකාරය තාර්කිකව විමසා බලමු.

වෙළඳපොළ ඉහළ යන්නේ ඇයි?

මෙම වර්ධනය හුදෙක් සමපේක්ෂන (Speculative) මත පදනම් වූවක් නොව, දේශීය වත්කම් කළමනාකරණයේ (Asset Allocation) සිදුවූ ව්‍යුහාත්මක වෙනසක ප්‍රතිඵලයකි.

• Liquidity Rotation: මෙහි ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ ස්ථාවර ආදායම් මාර්ගවල (Fixed-income) ප්‍රතිලාභ අනුපාතයන්ගේ (Yields) පහළ යෑමයි. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් අනුපාත සාමාන්‍ය තත්වයට පත්වීමත් සමඟ, දේශීය විශ්‍රාම අරමුදල් සහ රක්ෂණ සමාගම් වැනි ආයතනික ආයෝජකයින් අඩු ඵලදායිතාවක් සහිත ණය උපකරණවල සිට ඉහළ ප්‍රතිලාභ සහිත බැංකු සහ කොටස් වෙළඳපොළ වෙත වේගයෙන් යොමු වෙමින් සිටී.
• බැංකු පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය: දේශීය ණය ප්‍රශස්තකරණයෙන් (DDO) පසු බැංකු පද්ධතිය සාර්ථකව ප්‍රතිkapitalize (Recapitalization) කිරීම හරහා පද්ධතිමය බිඳවැටීමක් පිළිබඳ තිබූ බිය පහව ගොස් ඇත. මෙය මූල්‍ය අංශයේ කොටස් මිල නැවත ඉහළ යෑමට (Repricing) හේතු වී තිබේ.

එක්සත් රාජධානියේ සිට ආයෝජනය කරන්නේ කෙසේද?

ඔබ පවුම් (GBP) ආයෝජනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, ඒ සඳහා වන ක්‍රමවේදය පැහැදිලි නමුත් පිරිවැය ගැන අවබෝධයක් තිබීම වැදගත්ය.

• ආයෝජන මාර්ගය (IIA): ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම මුදල් එවිය යුත්තේ Inward Investment Account (IIA) එකක් හරහාය. මෙමගින් ඔබේ මූලික ආයෝජනය (Capital) සහ ලාභාංශ (Capital Gains) නැවත එක්සත් රාජධානියට ගෙන්වා ගැනීමේදී විනිමය පාලන බාධාවලින් තොරව කටයුතු කිරීමට ඉඩ ලැබේ.
• ගනුදෙනු පිරිවැය: දළ වශයෙන් 1.12% ක පමණ පිරිවැයක් (Round-trip transaction cost) දැරීමට සිදුවනු ඇත. මීට තැරැව්කාර ගාස්තු (Brokerage fees), CSE ගාස්තු සහ CDS බදු ඇතුළත් වේ.
• Settlement Cycle: වෙළඳපොළ ක්‍රියාත්මක වන්නේ T+2 පදනම මතය. වර්තමානයේ CDS ගිණුම් ඇරඹීම ඩිජිටල්කරණය වී ඇති බැවින්, කොළඹට නොපැමිණ වුවද ජංගම දුරකථන යෙදුම් (Apps) හරහා ඔබට ගනුදෙනු සිදු කළ හැකිය.

අවදානම් කලාපය: "Currency Illusion"

දේශීය වාර්තා බොහෝ විට මඟ හරින තීරණාත්මකම කාරණය මෙයයි. රුපියල්වලින් 42%ක වර්ධනයක් ඉතා ඉහළ අගයක් ලෙස පෙනුනද, ඔබේ සැසඳීම් නිර්ණායකය (Benchmark) ඇත්තේ පවුම් (GBP) වලිනි.

• Inflation බලපෑම: මෙම ට්‍රිලියන 8ක අගයෙන් කොටසක් නාමික (Nominal) වර්ධනයකි. ඔබ කොටස් රඳවා තබා ගන්නා කාලය තුළ රුපියල පවුමට සාපේක්ෂව 15% කින් අවප්‍රමාණය වුවහොත්, ඔබේ සැබෑ ප්‍රතිලාභය (Real return) ඛාදනය වනු ඇත. එබැවින් ඔබ ඔට්ටු අල්ලන්නේ සමාගම්වල ක්‍රියාකාරීත්වය මත පමණක් නොව විනිමය අනුපාතයේ ස්ථාවරත්වය මතයි.
• Liquidity Traps: ලන්ඩන් කොටස් වෙළඳපොළ (LSE) හා සසඳන විට CSE හි ද්‍රවශීලතාවය අඩුය. වෙළඳපොළ ඉහළ යන විට ඇතුළු වීම පහසු වුවද, පහළ යන විට විශාල ආයෝජනයක් ඉවත් කර ගැනීම (Exit) අපහසු විය හැකිය.
• "Hot Money" අවදානම: වර්තමාන වර්ධනය දේශීය අරමුදල් මත රඳා පවතී. නමුත් විදේශීය ආයතනික ආයෝජකයින් මෙම ඉහළ මිල ගණන් යටතේ ලාභ ලබා ගැනීමට (Profit taking) වෙළඳපොළෙන් ඉවත් වුවහොත්, දේශීය සිල්ලර ආයෝජකයින්ට දරාගත නොහැකි මට්ටමේ වෙළඳපොළ පහළ යෑමක් සිදුවිය හැකිය.

උපායමාර්ගික තීරණය: ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද?

මෙම වාර්තාගත වර්ධනයත් සමඟ ලාභාංශ ඵලදායිතාව (Dividend Yields) අඩු වී ඇත. එක්සත් රාජධානියේ ආයෝජකයෙකු ලෙස ඔබට වැදගත් වන්නේ ප්‍රාග්ධන ලාභ (Capital gains) පමණි. මන්ද, මුදල් අවප්‍රමාණය වීම සලකන විට ලාභාංශ මත පමණක් යැපීම ආකර්ෂණීය නොවේ.

"Livelihood Protection" කෝණයෙන්: මෙය මූලික ඉතිරිකිරීම් මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා නොකරන්න. CSE යනු ඔබේ Portfolio හි අධි අවදානම් සහිත නමුත් ඉහළ ප්‍රතිලාභ ගෙන දිය හැකි අතිරේක කොටසක් (Satellite component) ලෙස පමණක් සලකන්න. ට්‍රිලියන 8 සීමාව සෞඛ්‍ය සම්පන්න ලකුණක් වුවද, එයින් අදහස් වන්නේ ඉතා අඩු මිලට කොටස් මිලදී ගැනීමේ "Bargain window" එක දැන් වැසී ඇති බවයි.

• Diversify කරන්න: ඩොලර් හෝ යුරෝ (USD/EUR) වලින් ආදායම් උපයන අපනයන කේන්ද්‍රීය සමාගම් (Export-oriented conglomerates) කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න. රුපියල අවප්‍රමාණය වුවද එම සමාගම් ස්වභාවික ආවරණයක් (Natural hedge) සපයයි.
• ප්‍රතිඅපනයන විනය (Repatriation Discipline): පැහැදිලි ඉවත්වීමේ උපාය මාර්ගයක් තබා ගන්න. ඔබේ ඉලක්කගත ලාභය ලැබුණු වහාම, අස්ථාවර මුදල් ඒකකයක දිගින් දිගටම ආයෝජනය කර තබනවාට වඩා, IIA ගිණුම හරහා ඔබේ ලාභය නැවත එක්සත් රාජධානියට ගෙන්වා ගැනීමට කටයුතු කරන්න.

මූලාශ්‍රය (Source): https://www.ft.lk/front-page/CSE-market-cap-crosses-Rs-8-trillion-mark/44-768123