කොළඹ කොටස් වෙළඳපොල ඩොලර්වලින් ගනුදෙනු අරඹයි: විදෙස්ගත ආයෝජකයින්ට 'Safe Harbor' එකක්ද?
විදෙස්ගත ශ්රී ලාංකිකයින්ට දැන් රුපියල්වලට මාරු නොවී කෙලින්ම ඩොලර්වලින්ම කොළඹ කොටස් වෙළඳපොලේ ආයෝජනය කළ හැකිය. මෙය "Safe Harbor" එකක්ද නැතිනම් අවදානම් සහිත පියවරක්ද? විශේෂඥ විශ්ලේෂණය කියවන්න.
කොළඹ කොටස් වෙළඳපොල ඩොලර්වලින් ගනුදෙනු අරඹයි: විදෙස්ගත ආයෝජකයින්ට 'Safe Harbor' එකක්ද?
කොළඹ කොටස් වෙළඳපොල (CSE) විසින් සිය නවතම ක්රමෝපායික පියවර වන Multi-Currency Board (MCB) පද්ධතිය නිල වශයෙන් සක්රීය කර තිබේ. මෙය හුදෙක් වෙළඳපොල ප්රතිසංස්කරණයක් පමණක් නොව, අපනයන කේන්ද්රීය සමාගම්වල කොටස් සෘජුවම ඇමෙරිකානු ඩොලර් (USD) මගින් ගනුදෙනු කිරීමට ඉඩ සලසන තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යයකි.
මෙමඟින් ලැබෙන ප්රධානතම පොරොන්දුව වන්නේ, එක්සත් රාජධානිය ඇතුළු විදෙස් රටවල වෙසෙන ශ්රී ලාංකිකයන්ට දැන් ශ්රී ලංකා රුපියල (LKR) ස්පර්ශ කිරීමකින් තොරවම, ඉහළ කාර්ය සාධනයක් සහිත දේශීය සමාගම්වල ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථාව ලැබීමයි. මුදල් පරිවර්තන ගාස්තු නැත. රුපියල අවප්රමාණය වීමේ අවදානමක් නැත.
නමුත් මෙම පුවතේ මතුපිටින් පෙනෙනවාට වඩා ගැඹුරු ආර්ථික යථාර්ථයක් තිබේ. මෙය ඩොලර් සංචිත රැකගැනීම සඳහා රජය ගනු ලැබූ උපාය මාර්ගික පියවරක් ලෙසද හැඳින්විය හැකිය. ඔබේ Portfolio එකට සහ මානසික නිදහසට මෙය බලපාන ආකාරය පිළිබඳ අපගේ විශ්ලේෂණය පහතින් දැක්වේ.
ක්රියාත්මක වන ආකාරය (The Mechanism)
ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමේදී සාම්ප්රදායිකව පවතින බාධාවන් මගහැරීම සඳහා මෙම ව්යුහය සකස් කර ඇත.
- ගිණුම්කරණය: ඔබ දේශීය භාරකාර බැංකුවක් (Custodian Bank) සමඟ Inward Investment Account (IIA) එකක් විවෘත කළ යුතුය.
- වත්කම් තෝරාගැනීම: මෙම නව MCB පුවරුවේ ලැයිස්තුගත කර ඇති අපනයන කේන්ද්රීය සමාගම්වල (උදාහරණ ලෙස Teejay Lanka, Hayleys හෝ ඊට සමාන සමාගම්) කොටස් මිලදී ගත හැකිය.
- ගනුදෙනුව: ඔබ ගෙවීම් කරන්නේ USD වලිනි. ගනුදෙනුව පියවන්නේ (Settle) USD වලිනි. කොටස් මිල දැක්වෙන්නේද USD වලිනි.
- ප්රතිලාභ: ඔබ කොටස් විකුණන විට ලැබෙන මුදල සහ ලාභාංශ (Dividends) යන සියල්ල ඩොලර්වලින්ම ඔබේ ගිණුමට ලැබේ.
මෙහි ඇති ප්රධාන වාසිය නම්, 2022 වසරේදී මෙන් රුපියල කඩා වැටුණද, ඔබේ ආයෝජනය ඩොලර්වලින් පවතින නිසා එය සුරක්ෂිතව පැවතීමයි.
"Livelihood Protection" කෝණය
විදෙස්ගත ශ්රී ලාංකිකයෙකු මුදල් එවන විට ඇති ප්රධානම බිය වන්නේ "වෙළඳපොල කඩා වැටීම" නොව "මුදල් අවප්රමාණය වීම" (Currency Erosion) යි. ඔබ එවන පවුම් 1,000 ක මුදල රුපියල් බවට පත් වූ පසු, උද්ධමනය නිසා වසරකින් එහි වටිනාකම පවුම් 700 කට සමාන විය හැකිය. MCB මගින් මෙම ගැටළුව විසඳයි. මෙය එක්තරා ආකාරයක Quasi-offshore investment එකක් ලෙස ක්රියා කරයි; ඔබ මෙහිදී ඔට්ටු අල්ලන්නේ රජයේ මුදල් පාලනය කිරීමේ හැකියාව මත නොව, ශ්රී ලාංකික සමාගමක ගෝලීය තරඟකාරීත්වය මතයි.
නොකියවෙන අවදානම: ආයෝජනයට පෙර සිතිය යුතු දේ
මෙම පුවතේ දීප්තිමත් පැත්තක් තිබුණද, ආයෝජකයෙකු ලෙස ඔබ දැනගත යුතු සැඟවුණු අවදානම් තුනක් තිබේ.
1. Liquidity Trap (විකිණීමේදී ඇතිවිය හැකි ගැටළු)
සාමාන්ය කොටස් වෙළඳපොලේ ඕනෑම අයෙකුට කොටස් මිලදී ගත හැකි වුවද, MCB පුවරුවේ ගනුදෙනු කළ හැක්කේ සුදුසුකම් ලත් ආයෝජකයින්ට (විදේශිකයන් සහ ඩොලර් ඉපැයීම් ඇති දේශීය සමාගම්) පමණි. ඔබට හදිසියේ මුදල් අවශ්ය වී කොටස් විකිණීමට අවශ්ය වුවහොත්, ඒ සඳහා ඩොලර්වලින් ගෙවීමට කැමති ගැනුම්කරුවෙකු සිටිය යුතුය. වෙළඳපොල මන්දගාමී වුවහොත් ගැනුම්කරුවන් සොයා ගැනීම අපහසු විය හැකිය.
2. නීතිමය සහ රාජ්ය මැදිහත්වීම් (Sovereign Risk)
නවතම රෙගුලාසි මගින් මුදල් ආපසු ගෙන යාම (Repatriation) සහතික කර ඇතත්, අර්බුද අවස්ථාවකදී නීතියට වඩා අවශ්යතාවය බලවත් විය හැකිය. මහ බැංකුවට නැවතත් දැඩි ඩොලර් හිඟයක් ඇති වුවහොත්, තාවකාලික ප්රාග්ධන පාලනයන් (Capital Controls) පැනවීමට ඔවුන්ට බලය ඇත. එවැනි විටෙක ඔබේ ගිණුමේ ඩොලර් තිබුණද, එය ආපසු ලන්ඩන් වෙත ගෙන්වා ගැනීම ප්රමාද විය හැකිය.
3. ලාභාංශ (Dividends) පිළිබඳ යථාර්ථය
සමාගම්වලට ඩොලර්වලින් ලාභාංශ ගෙවිය හැක්කේ ඔවුන් ඩොලර් ඉපැයුවහොත් පමණි. ගෝලීය ආර්ථික අර්බුදයක් (උදා: යුරෝපයේ හෝ ඇමෙරිකාවේ ආර්ථික පසුබෑමක්) නිසා ශ්රී ලංකාවේ ඇඟලුම් හෝ තේ සඳහා ඉල්ලුම අඩු වුවහොත්, මෙම සමාගම්වල ඩොලර් ආදායම පහත වැටිය හැකිය. එවිට ඩොලර් ලාභාංශ ගෙවීම අත්හිටුවීමට ඔවුන්ට සිදුවනු ඇත.
බදු සහ රෙගුලාසි
2025 පෙබරවාරි අයවැය මගින් සේවා අපනයන සමාගම් සඳහා තිබූ ඇතැම් බදු සහන ඉවත් කර ඇති බව මෙහිදී සැලකිය යුතුය. එනිසා අපේක්ෂිත ලාභාංශ ප්රතිශතය අඩු විය හැක. එසේම, IIA ගිණුම් සඳහා දැඩි 'Know Your Customer' (KYC) නීති ක්රියාත්මක වන අතර, අරමුදල් ලැබුණු මාර්ගය ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දිය යුතුය.
නිගමනය
මෙය ඉතිරිකිරීමේ ගිණුමක් නොව, සංකීර්ණ මූල්ය මෙවලමකි.
- ඉදිරි මාස 6 ඇතුළත ඔබට නැවත ලන්ඩන්හිදී අවශ්ය විය හැකි හදිසි මුදල් මේ සඳහා යෙදවීමෙන් වළකින්න. එහි Liquidity අවදානම වැඩිය.
- වසර 5-10ක් වැනි දීර්ඝ කාලයක් ශ්රී ලංකාවේ තැබීමට අදහස් කරන මුදල් ("Patriotic Portfolio") සඳහා මෙය ඉතා සුදුසුය. එය රුපියල් ස්ථාවර තැන්පතුවලට වඩා ආරක්ෂිත වන අතර, අපනයන ක්ෂේත්රයේ වර්ධනය සමඟ සම්බන්ධ වීමට ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙයි.
උපාය මාර්ගික උපදෙස: ආයෝජනය කරන්නේ නම්, ඔබට අවශ්ය වූ විට පහසුවෙන් ඉවත් වීමට (Exit) හැකි වන පරිදි, ඉහළ ගනුදෙනු ප්රමාණයක් (Volume) ඇති සමාගම් තෝරා ගැනීමට වග බලා ගන්න.