ලන්ඩන් සහ ස්විස් මූල්ය සබඳතාව: නව Berne ගිවිසුම ඔබේ ආර්ථිකයට සෘජුවම බලපාන ආකාරය
නව UK-Swiss ගිවිසුම හුදෙක් බැංකුකරුවන් සඳහා පමණක් නොවේ. පවුමේ අගය, FinTech රැකියා සහ ඔබේ ආයෝජන ආරක්ෂාවට මෙමගින් සිදුවන සෘජු බලපෑම ගැන විමසුමක්.
ලන්ඩන් සහ ස්විස් මූල්ය සබඳතාව: නව Berne ගිවිසුම ඔබේ ආර්ථිකයට සෘජුවම බලපාන ආකාරය
2026 ජනවාරි 01 වැනිදා සිට "Berne Financial Services Agreement" (BFSA) නිල වශයෙන් බලාත්මක විය. මෙය ලන්ඩන් නුවර මූල්ය කේන්ද්රස්ථානයට (City of London) ලැබුණු ජයග්රහණයක් ලෙස ප්රධාන සිරස්තලවල පළවුවද, එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන අපගේ ප්රජාවට මෙහි සැබෑ බලපෑම ඊට වඩා ගැඹුරුය. මෙය හුදෙක් බැංකුකරුවන් අතර අතට අත දීමක් පමණක් නොව, මුදල් හුවමාරු වන ආකාරය, බ්රිතාන්ය පවුම් (GBP) අගය හැසිරෙන ආකාරය සහ අනාගත රැකියා වෙළෙඳපොළ නිර්මාණය වන ආකාරය පිළිබඳව සිදුවූ ව්යුහාත්මක වෙනසකි.
ප්රධාන වෙනස: "අවසරය" වෙනුවට "අන්යෝන්ය ගෞරවය" (Deference)
යුරෝපා සංගමයේ දැඩි නීතිරීති මෙන් නොව—එනම් ප්රවේශය ලබා ගැනීම සඳහා එක්සත් රාජධානියට EU නීති එලෙසම අනුගමනය කිරීමට සිදුවන ක්රමය (Equivalence) වෙනුවට—මෙම නව එක්සත් රාජධානිය-ස්විට්සර්ලන්ත ගිවිසුම Mutual Recognition හෙවත් "Deference" ආකෘතිය මත පදනම් වේ.
- මෙය ක්රියාත්මක වන ආකාරය: එක්සත් රාජධානියේ නියාමකයින් (FCA/PRA) සහ ස්විට්සර්ලන්ත නියාමකයින් (FINMA) එකඟ වී ඇත්තේ, දෙරටේ නීතිවල වචන වෙනස් වුවද, ඒවායින් ලැබෙන ප්රතිඵල එක සමාන බවයි.
- ප්රතිඵලය: බ්රිතාන්ය බැංකුවකට දැන් ස්විට්සර්ලන්ත සමාගමකට සේවය සැපයීමේදී ස්විට්සර්ලන්ත බලපත්රයක් හෝ මිල අධික කාර්යාලයක් නොමැතිව, එක්සත් රාජධානියේ නීති යටතේම කටයුතු කළ හැකිය. මෙය ලන්ඩන් වෙළෙඳපොළ දෙස බලන ස්විස් ධන කළමනාකරුවන්ටද (Wealth Managers) එලෙසම අදාළ වේ.
ඔබේ ජීවනෝපායට ඇති උපායමාර්ගික බලපෑම
එක්සත් රාජධානියේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන් ලෙස, මෙම සාර්ව ආර්ථික ප්රතිපත්තිය (Macro-policy) ඔබේ පුද්ගලික ආර්ථිකයට බලපාන ආකාරය පහත දැක්වේ:
1. මුදල් හුවමාරු සඳහා "පවුමේ ආරක්ෂාව" (Sterling Shield)
City of London හරහා විශාල බදු ආදායමක් සහ විදේශ ප්රාග්ධනයක් උත්පාදනය වේ. යුරෝපා සංගමයේ නීතිමය බාධාවන් මගහැරීම තුළින්, මෙම ගිවිසුම ලන්ඩන් නුවර ඉහළම ගෝලීය මූල්ය කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස පවතින තත්ත්වය තහවුරු කරයි.
- ඔබේ පසුම්බියට බලපෑම: තරගකාරී මූල්ය ක්ෂේත්රයක් බ්රිතාන්ය පවුමේ (GBP) අගය ආරක්ෂා කිරීමට සහාය වේ. ඔබ ශ්රී ලංකාවට මුදල් යවන්නේ නම් (Remittances), ස්ථාවර පවුම් අගයක් පැවතීම ඔබට අතිශයින් වාසිදායකය. මෙම ගිවිසුම පවුමේ අගය ආරක්ෂා කරන "පදනමක්" ලෙස ක්රියා කරන අතර, නිව්යෝර්ක් හෝ සිංගප්පූරුව වෙත ප්රාග්ධනය ගලා යාමේ අවදානම අවම කරයි.
2. ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් රැකියා උත්පාදනය
මෙම ගිවිසුම විශේෂයෙන් ඉලක්ක කරන්නේ තොග මූල්ය සේවා (Wholesale finance)—රක්ෂණ, වත්කම් කළමනාකරණය සහ ප්රාග්ධන වෙළෙඳපොළයි.
- අවස්ථාව: මෙය FinTech, Legal Compliance සහ Data Security වැනි අංශවල විශේෂඥ කුසලතා සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ නංවනු ඇත. අපගේ ප්රජාවේ ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික වෘත්තිකයන්ට, මෙම දේශසීමා හරහා සිදුවන ගනුදෙනු සඳහා අවශ්ය "Back office" යටිතල පහසුකම් සැපයීම වර්ධනය වන අංශයක් වනු ඇත. එක්සත් රාජධානියේ මූල්ය අපනයනවලින් 40% ක්ම ලන්ඩන් නුවරින් පිටතින් පැමිණෙන බව සැලකිය යුතු අතර, එමගින් Leeds, Manchester සහ Edinburgh වැනි නගරවලද රැකියා අවස්ථා පුළුල් විය හැකිය.
3. ආයෝජන ප්රවේශය (විශේෂ කොන්දේසි සහිතව)
ස්විට්සර්ලන්ත ධන කළමනාකරුවන්ට එක්සත් රාජධානියේ ආයෝජකයින් වෙත සෘජුවම අලෙවි කිරීමට මෙම ගිවිසුම මගින් ඉඩ ලබා දේ.
- සැඟවුණු කාරණය: මෙය සීමා වී ඇත්තේ "සංකීර්ණ" (Sophisticated) ගනුදෙනුකරුවන්ට පමණි. සුදුසුකම් ලැබීමට සාමාන්යයෙන් පවුම් මිලියන 2 කට වැඩි ශුද්ධ වත්කම් (Net assets over £2 million) තිබිය යුතුය. මෙය අති-ධනවතුන්ට වාසිදායක වුවද, සාමාන්ය සිල්ලර ඉතුරුම්කරුවන්ට මෙම වාරික ස්විස් ආයෝජන නිෂ්පාදන ලබා ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරයි.
ප්රතිවිරුද්ධ දෘෂ්ටිකෝණය: අවදානම් මොනවාද?
සමබර දැක්මක් පවත්වා ගැනීම සඳහා, අප මෙම ප්රශ්නය ඇසිය යුතුය: මෙහි පාඩු විඳින්නේ කවුද?
- සිල්ලර පාරිභෝගික පරතරය: මෙම ගිවිසුම දැවැන්ත සමාගම් සහ ඉහළ වත්කම් හිමි පුද්ගලයින් (Whales) සඳහා මිස, සාමාන්ය ඉතුරුම්කරුවන් (Minnows) සඳහා නොවේ. සිල්ලර බැංකු කටයුතු (Retail banking) මෙම ගිවිසුමට ඇතුළත් නොවන නිසා, ඔබේ දේශීය බැංකුවෙන් අඩු පොලියට ස්විස් ණය හෝ ඉහළ ඉතුරුම් ගිණුම් අනුපාත බලාපොරොත්තු විය නොහැක.
- EU නීතිවලින් ඈත්වීම: ස්විට්සර්ලන්තය සමඟ වඩාත් සමීප වීම තුළින්, එක්සත් රාජධානිය යුරෝපා සංගමයේ නියාමන කක්ෂයෙන් තවදුරටත් ඈත් වේ. මෙය අනාගතයේදී යුරෝපීය තනි වෙළෙඳපොළට (Single Market) නැවත පිවිසීම වඩාත් අපහසු කළ හැකි අතර, එක්සත් රාජධානිය යුරෝපීය පිවිසුම් දොරටුවක් වෙනුවට හුදකලා වූ "Boutique" මූල්ය කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් ඇත.
- ආයෝජක ආරක්ෂාව: "Deference" ක්රමය විශ්වාසය මත රඳා පවතී. ස්විස් සමාගමක් එක්සත් රාජධානියේ ආයෝජකයෙකුට වැරදි නිෂ්පාදනයක් අලෙවි කළහොත්, ඊට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීම සංකීර්ණ විය හැකිය. ලන්ඩන්හිදී මිලදී ගත් නිෂ්පාදනයක් සඳහා ඔබ ස්විස් නියාමනය මත යැපීමට සිදුවේ.
සිරස්තලවල මගහැරුණු කරුණු
- HNWI සීමාව: බොහෝ වාර්තාවල කුඩා අකුරින් ඇති විස්තර මගහැරී ඇත. මෙම නව ස්විස් සේවාවන් ලබා ගැනීමට නම්, ඔබ "High Net Worth Individual" (HNWI) හෝ "Sophisticated Investor" ලෙස වර්ගීකරණය විය යුතුය. මේ සඳහා බොහෝ විට පවුම් මිලියන 2 ඉක්මවන ආයෝජන කළඹක් (ඔබේ ප්රධාන නිවස හැර) අවශ්ය වේ.
- රක්ෂණ සීමාවන්: මෙම ගිවිසුම තොග රක්ෂණ (උදා: නැව් සමූහයක් හෝ දත්ත මධ්යස්ථානයක් රක්ෂණය කිරීම) ආවරණය කරන නමුත්, ජීවිත රක්ෂණ සහ සිල්ලර රක්ෂණ පැහැදිලිවම ඉන් ඉවත් කර ඇත. මේ හරහා ඔබේ මෝටර් රථ රක්ෂණ වාරික අඩුවීමක් බලාපොරොත්තු නොවන්න.
උපායමාර්ගික උපදෙස්: ඔබේ ජීවනෝපාය ආරක්ෂා කරගැනීමට
පුවත් කියවීමෙන් පමණක් නොනැවතී, එය ඔබේ වාසියට යොදාගන්න.
- වෘත්තීය වෙනසක් (Career pivot): ඔබ තාක්ෂණික හෝ පරිපාලන අංශයේ සේවය කරන්නේ නම්, ස්විස් මව් සමාගම් සහිත ආයතන හෝ "Cross-Border Compliance" කණ්ඩායම් පුළුල් කරන ආයතනවල රැකියා සොයා බලන්න.
- මුදල් හුවමාරු (Currency Watch): මෙම පුවතත් සමඟ පවුමේ අගය ඉහළ යන්නේ නම්, ශ්රී ලංකාවට මුදල් යැවීමේදී වාසිදායක අනුපාත ලබා ගැනීමට (Lock-in rates) මෙය හොඳ අවස්ථාවක් විය හැකිය.
- බුද්ධිමත්ව ආයෝජනය කරන්න: මෙම නව පාලන තන්ත්රය යටතේ උපදේශකයින් ඔබට "සුවිශේෂී ස්විස් අරමුදල්" (Exclusive Swiss funds) ලබා දෙන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ FINMA ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගන්න. නව ප්රවේශය බලවත් වුවද, ඒ සඳහා නිසි අධ්යයනයක් (Due diligence) අවශ්ය වේ.