2026 බලශක්ති විප්ලවය: Ofgem හි නව ගාස්තු ප්‍රතිසංස්කරණය සහ එක්සත් රාජධානියේ යටිතල පහසුකම්වල අනාගතය

2026 බලශක්ති විප්ලවය: Ofgem හි නව ගාස්තු ප්‍රතිසංස්කරණය සහ එක්සත් රාජධානියේ යටිතල පහසුකම්වල අනාගතය

2026 මාර්තු වන විට එක්සත් රාජධානියේ ගෑස් ජාලයේ ආර්ථික සිතියම සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත ඇඳීමට නියමිතයි. එක්සත් රාජධානියේ බලශක්ති නියාමකයා වන Ofgem ආයතනය විසින් 'Single Gas Grid Tariff Assessment' එනම් ජාතික සම්ප්‍රේෂණ පද්ධතිය හරහා ගෑස් ඇතුළු කිරීමේ සහ පිට කිරීමේ ගාස්තු ඒකාබද්ධ කිරීමේ තීරණාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණය අවසන් අදියරට ගෙනවිත් තිබෙනවා.

සාමාන්‍ය ජනතාවට මෙය තවත් එක් කාර්යාලීය වෙනසක් ලෙස පෙනුනත්, ඉංජිනේරුවන්, බලශක්ති ආයෝජකයින් සහ එක්සත් රාජධානියේ STEM සහ ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රවල නියැලී සිටින අපේ ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙය ඉතා වැදගත් උපායමාර්ගික සංඥාවක්. මෙය හුදෙක් ගාස්තු වෙනසක් නොව, සාම්ප්‍රදායික ස්වභාවික ගෑස් ජාලයේ සිට Hydrogen-ready (හයිඩ්‍රජන් භාවිතයට සූදානම්) යටිතල පහසුකම් පද්ධතියක් වෙත මාරුවීමේ ආරම්භයයි.

භූගෝලීය බාධක ඉවත් කිරීම සහ ඉංජිනේරුමය අභියෝග

ඓතිහාසිකව, එක්සත් රාජධානියේ ගෑස් පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වූයේ ස්ථානය මත පදනම් වූ මිල ගණන් (Location-based pricing) යටතේයි. ස්කොට්ලන්තයේදී ගෑස් පද්ධතියට ඇතුළු කිරීමට යන වියදම එංගලන්තයේ ගිනිකොනදිග ප්‍රදේශයට වඩා වෙනස් වුණා. මෙය ෆොසිල ඉන්ධන යුගයට ගැලපුණත්, හරිත බලශක්ති සංක්‍රමණයට (Green transition) එය විශාල බාධාවක් වුණා.

Ofgem හි මෙම නව "Postalised" ආකෘතිය (ස්ථානය කුමක් වුවත් ජාලයට පිවිසීමේ පිරිවැය ඒකාකාරී වීම) මගින් මෙම භූගෝලීය අවාසිය ඉවත් කරනවා. මෙය Hydrogen Economy එකට ඉතා තීරණාත්මකයි. හරිත හයිඩ්‍රජන් නිෂ්පාදන ස්ථාන බොහෝ විට වෙරළාසන්නව (offshore wind farms අසල) හෝ Teesside වැනි කාර්මික කලාපවල පිහිටා තිබිය හැකියි. නව ගාස්තු ක්‍රමය නිසා ඉංජිනේරුවන්ට තම ව්‍යාපෘතියේ පිහිටීම ගැන කරදර නොවී, හයිඩ්‍රජන් බ්ලෙන්ඩ්ස් (Hydrogen blends) හැසිරවීමට අවශ්‍ය තාක්ෂණික දියුණුවීම් (Compressors, pipelines, valves) ගැන අවධානය යොමු කිරීමට හැකි වෙනවා.

ආයෝජන සඳහා උපායමාර්ගික බලපෑම

මෙම ප්‍රතිපත්තිය 2026 පළමු කාර්තුව (Q1 2026) සඳහා ස්ථාවර කිරීම මගින්, Ofgem දීර්ඝකාලීන මූලධන වියදම් (CapEx) සඳහා අවශ්‍ය නියාමන ස්ථාවරත්වය ලබා දී තිබෙනවා.

ඉංජිනේරු සමාගම් සහ උපදේශකයින්ට මෙය Retrofitting Contracts රැල්ලක ආරම්භයක්. වර්තමාන ගෑස් පද්ධතිය 100% හයිඩ්‍රජන් සඳහා සූදානම් නැහැ; එයට විශාල අලුත්වැඩියාවන් අවශ්‍යයි. ඔබ මෙම ක්ෂේත්‍රයේ සිටිනවා නම්, දැන් අවධානය යොමු විය යුත්තේ යල් පැන ගිය වත්කම් නඩත්තු කිරීමට වඩා "Multi-gas future" එකක් සඳහා ජාලය සකස් කිරීම වෙතයි.

සැඟවුණු අවදානම් සහ ප්‍රති-කරුණු

කෙසේ වෙතත්, මෙය හුදු වාසිදායක තත්ත්වයක්ම නොවෙයි. මෙහි සැඟවුණු අවදානම් (Risks) කිහිපයක් තිබෙනවා:

• Socialised Costs (පිරිවැය සමාජගත කිරීම): දුර බැහැර ප්‍රදේශවලින් ගෑස් ඇතුළු කිරීම ලාභදායී වූ විට, ඒ ගෑස් ප්‍රවාහනය කිරීමේ භෞතික පිරිවැය අතුරුදහන් වෙන්නේ නැහැ. එය පාරිභෝගිකයාගේ බිල්පතට එකතු වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා. ඉහළ උද්ධමනයක් (High inflation) ඇති කාලයක මෙය බලශක්ති බිල්පත් තවදුරටත් ඉහළ මට්ටමක තබා ගැනීමට හේතු විය හැකියි.
• "Stranded Asset" අවදානම: ගෘහස්ථ උණුසුම (Domestic heating) සඳහා හයිඩ්‍රජන් භාවිතා කිරීම ප්‍රායෝගිකද යන්න ගැන ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයේ විශාල විවාදයක් පවතිනවා. අනාගතයේදී එක්සත් රාජධානිය Heat pumps (විද්‍යුත්කරණය) වෙත යොමු වුවහොත්, හයිඩ්‍රජන් සඳහා ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ගෑස් පයිප්ප පද්ධති 2040 වන විට "අත්හැර දැමූ වත්කම්" බවට පත්වීමේ අවදානමක් තිබෙනවා.

නොකියූ කතාව: බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව

වාර්තාවල "කාර්යක්ෂමතාව" ගැන කතා කළත්, මෙහි සැබෑ යටි අරමුණ Energy Security හෙවත් බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවයි. යුරෝපයේ භූ-දේශපාලනික අස්ථාවරත්වයත් සමඟ, එක්සත් රාජධානියට අවශ්‍ය වී ඇත්තේ ඕනෑම දේශීය මූලාශ්‍රයකින් බාධාවකින් තොරව ගෑස් ජාලයට ලබා ගැනීමේ හැකියාව තහවුරු කර ගැනීමයි. එසේම, Net Zero ඉලක්ක නිසා ස්වභාවික ගෑස් භාවිතය අඩු වන විට, ග්‍රිඩ් එක නඩත්තු කිරීමේ ඒකක පිරිවැය ඉහළ යාම වැළැක්වීමට (Death spiral එකක් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට) මෙම ගාස්තු ඒකාබද්ධ කිරීම උදව් වෙනවා.

වෘත්තිකයන්ට සහ ව්‍යාපාරවලට උපදෙස් (Livelihood Protection)

අපගේ ප්‍රජාවේ ඉංජිනේරුවන් සහ කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් (SMEs) සඳහා 2026 Q1 කාලසීමාව තීරණාත්මකයි:

• ඉංජිනේරුවන් සඳහා: Pipeline integrity management සහ Flow assurance සම්බන්ධ විශේෂඥතාවට ඉල්ලුම වැඩි වනු ඇත. විශේෂයෙන් හයිඩ්‍රජන් නිසා ලෝහවලට සිදුවන බලපෑම් (Hydrogen embrittlement) සහ ඊට අදාළ ප්‍රමිති (IGEM/TD/1) ගැන ඔබේ දැනුම යාවත්කාලීන කරගන්න.
• ආයෝජකයින් සඳහා: බලශක්ති සංක්‍රමණ සමයේ ඇති විය හැකි විචල්‍යතාවයන් (Volatility) ගැන නොසලකා හරින දීර්ඝකාලීන ස්වභාවික ගෑස් කොන්ත්‍රාත්තු ගැන ප්‍රවේශම් වන්න. නියාමන තන්ත්‍රය දැන් පැහැදිලිවම නව ඉන්ධන වර්ග දිරිමත් කරමින් සිටින අතර, Carbon pricing වැනි යාන්ත්‍රණ හරහා පරණ ඉන්ධන භාවිතය අධෛර්යමත් කිරීමට ඉඩ ඇත.

Ofgem හි මෙම පියවර එක්සත් රාජධානියේ බලශක්ති දෘඩාංග (Energy hardware) නැවත සකස් කිරීමේ අත්‍යවශ්‍ය පියවරක් වුවත්, එහි ඉංජිනේරුමය යථාර්ථය සහ පිරිවැය තවමත් සංකීර්ණයි.