එක්සත් රාජධානියේ ජාතික BNG ඒකකය ස්ථාපිත කෙරේ: "Green Tape" යුගයේ අලුත් නීති සහ ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතයට බලපාන හැටි
Defra විසින් ජාතික BNG ඒකකය සඳහා ටෙන්ඩර් කැඳවීමත් සමඟ "Nature Credits" වෙළඳපල යාන්ත්රණයක් බවට පත්ව ඇත.
එක්සත් රාජධානියේ ජාතික BNG ඒකකය ස්ථාපිත කෙරේ: "Green Tape" යුගයේ අලුත් නීති සහ ඔබේ වෘත්තීය ජීවිතයට බලපාන හැටි
එක්සත් රාජධානියේ පරිසර, ආහාර සහ ග්රාමීය කටයුතු පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තුව (Defra) විසින් ජාතික ජෛව විවිධත්ව ශුද්ධ ප්රතිලාභ (BNG) ඒකකය සඳහා වන ව්යවස්ථාපිත ටෙන්ඩර් ක්රියාවලිය නිල වශයෙන් ආරම්භ කර තිබේ. 2026 ජනවාරි මාසයේ නිකුත් වූ මෙම ප්රසම්පාදන දැන්වීමත් සමඟ එක්සත් රාජධානියේ ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්රය නව දිශානතියකට යොමු වෙමින් පවතී.
විශේෂයෙන්ම Quantity Surveying (QS), සිවිල් ඉංජිනේරු සහ දේපළ සංවර්ධන (Property Development) ක්ෂේත්රවල නියුතු වෘත්තිකයන්ට, 2024 පෙබරවාරියේ සිට මෙම BNG නීති විශාල හිසරදයක්ව පැවතුණි. නමුත් රජය විසින් මෙලෙස කැපවූ "ජාතික ඒකකයක්" (National Unit) පිහිටුවීමට පියවර ගැනීම මගින් පැහැදිලි වන්නේ, රජය හුදු නීති පැනවීමේ සිට වෙළඳපල මෙහෙයුම්කරණය (Market Operationalization) දක්වා මාරු වෙමින් සිටින බවයි.
මෙම යටිතල පහසුකම් වෙනස ඔබේ වෘත්තීය වගකීම් සහ වාණිජ උපාය මාර්ගවලට බලපාන ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය පහත දැක්වේ.
ප්රධාන මාරුව: "අවසාන විකල්පයේ" සිට "වෙළඳපල යාන්ත්රණය" දක්වා
2024 සිට මේ දක්වා "Statutory Biodiversity Credit" හෙවත් ව්යවස්ථාපිත ජෛව විවිධත්ව ණය ඒකක හඳුන්වා දී තිබුණේ අවසාන විකල්පයක් (Last Resort) ලෙසයි. පුද්ගලික අංශයෙන් ස්වභාවික පරිසර ප්රතිලාභ (Offsets) සොයා ගැනීමට නොහැකි වූ විට පමණක්, වෙළඳපල මිලට වඩා 3-5 ගුණයක් වැඩි මුදලක් ගෙවා රජයෙන් ලබා ගත යුතු දඩයක් ලෙස මෙය ක්රියාත්මක විය.
නමුත් කැපවූ ජාතික BNG ඒකකයක් සඳහා ටෙන්ඩර් කැඳවීම මගින් රජය ඉහළ ඉල්ලුමක් අපේක්ෂා කරන බව පෙනී යයි. මින් ගම්ය වන්නේ ඉඩම් හිමියන් සහ සංවර්ධකයින් අතර සෘජුව සිදුවන පුද්ගලික Offset වෙළඳපල, ඉල්ලුමට සරිලන පරිදි වර්ධනය වී නොමැති බවයි. විශේෂයෙන්ම 2025 අගභාගය වන විට ජාතික වශයෙන් වැදගත් යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති (NSIPs) සම්පූර්ණයෙන්ම BNG රෙගුලාසි යටතට පත්වීමත් සමඟ මෙම අවශ්යතාවය තවදුරටත් ඉහළ ගොස් ඇත.
මෙහෙයුම් බලපෑම: 2026 ට පෙර සහ පසු
මෙම පරිපාලනමය වෙනස ඔබ ව්යාපෘති සඳහා ලංසු තැබීමේදී (Bidding), සැලසුම් කිරීමේදී සහ පිරිවැය ඇස්තමේන්තු කිරීමේදී සෘජුවම බලපායි.
| විශේෂාංගය | 2026 ජනවාරි වලට පෙර (අස්ථාවර යුගය) | 2026 ජනවාරි පසු ("ඒකකය" ස්ථාපිත යුගය) |
|---|---|---|
| මිල ගණන් අවදානම | QS වෘත්තිකයන්ට පුද්ගලික තැරැව්කරුවන්ගේ අස්ථාවර මිල ගණන් මත යැපීමට සිදු විය. | ජාතික ඒකකය මගින් "මිල සිවිලිමක්" (Price Ceiling) නිර්මාණය කරයි. මිල අධික වුවත්, ශක්යතා අධ්යයන සඳහා ස්ථාවර උපරිම පිරිවැයක් ලබා දෙයි. |
| අනුමැතියේ වේගය | පුද්ගලික ගිවිසුම් (Section 106s) පරීක්ෂා කිරීමට පළාත් පාලන ආයතන (LPAs) ප්රමාද වීම නිසා ව්යාපෘති ප්රමාද විය. | මධ්යගත ඒකකයක් මගින් Statutory Credits මිලදී ගැනීම විධිමත් කරන බැවින්, වැඩි මුදලක් ගෙවා හෝ සැලසුම් අනුමැතිය වේගවත් කර ගත හැක. |
| නීතිමය වගකීම | පුද්ගලික සැපයුම්කරුවෙකු වසර 30ක් පුරා වාසස්ථාන නඩත්තු කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත් එහි අවදානම සංවර්ධකයා සතු විය. | ජාතික ඒකකයෙන් Credits මිලදී ගැනීම මගින් එම දීර්ඝකාලීන වගකීම රජයට පැවරෙන අතර, සංවර්ධකයා වසර 30ක අවදානමෙන් නිදහස් වේ. |
වෘත්තිකයන් සඳහා උපායමාර්ගික අවබෝධය
1. Quantity Surveyors සහ ඇස්තමේන්තුකරුවන් සඳහා: ඔබ දැන් "Statutory Credit" මිල ගණන් හුදු දඩයක් ලෙස නොව, ද්රවශීලතා වාරිකයක් (Liquidity Premium) ලෙස සැලකිය යුතුය. කාලය ඉතා වැදගත් ව්යාපෘතියක් නම්, අඩු මිලට පුද්ගලික ගනුදෙනුවක් සාකච්ඡා කිරීමට මාස හයක් ප්රමාද කරනවාට වඩා, ජාතික ඒකකයට වැඩි මුදලක් ගෙවා අනුමැතිය ලබා ගැනීම ලාභදායී විය හැක. ක්රියාමාර්ගය: ඔබේ පිරිවැය ආකෘතිවලට (Cost Models) "වේගය එදිරිව පිරිවැය" (Speed vs. Cost) යන BNG දර්ශකය ඇතුළත් කරන්න.
2. ඉඩම් හිමියන් සහ ආයෝජකයින් සඳහා: ඔබ එක්සත් රාජධානියේ ඉඩම් හිමියෙක් නම්, රජය effectively ස්වභාවධර්මය සඳහා "අවම මිලක්" (Floor Price) නියම කරමින් සිටී. උදාහරණයක් ලෙස රජය Credit එකක් පවුම් 42,000කට විකුණන්නේ නම්, ඔබට තරඟකාරී ලෙස පවුම් 35,000කට ඔබේ Credits විකිණිය හැක. මෙය "Nature Credits" වත්කම් පන්තිය විධිමත් කරයි.
3. සැලසුම්කරුවන් සහ වාස්තුවිද්යාඥයින් සඳහා: "Mitigation Hierarchy" (අවම කිරීමේ ධුරාවලිය) පිළිබඳ දැඩි පරීක්ෂාවන් බලාපොරොත්තු වන්න. මෙම නව ඒකකයෙන් Credits මිලදී ගැනීමට නම්, ඔබට එම භූමිය තුළම ජෛව විවිධත්වය ලබා දිය නොහැකි බවට ස්ථිර සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවනු ඇත.
සැඟවුණු අවදානම් සහ ප්රති-තර්ක
මධ්යගත ඒකකයක් මගින් නිශ්චිතභාවයක් ලැබුණද, මාධ්ය නිවේදනවල කතා නොකරන පද්ධතිමය අවදානම් කිහිපයක් මෙහි අන්තර්ගතය:
- "Pay-to-Pave" අවදානම: විචාරකයින් තර්ක කරන්නේ මෙය දේශීය පරිසර පද්ධති විනාශ කිරීම නීතිගත කිරීමක් බවයි. මධ්යම රජයේ අරමුදලකින් පහසුවෙන් Credits මිලදී ගත හැකි විට, සංවර්ධකයින් එම භූමියේ ඇති ස්වභාවික සම්පත් (උදා: වැටවල්, ගස්) රැක ගැනීමට උත්සාහ නොකර, මුදල් ගෙවා පහසුවෙන් ගැලවීමට පෙළඹිය හැක. මෙය නාගරික ප්රදේශවල "ජෛව විවිධත්ව කාන්තාර" ඇති කිරීමට හේතු විය හැක.
- SME අංශයට බලපෑම: Barratt හෝ Taylor Wimpey වැනි විශාල සංවර්ධකයින්ට මෙම පිරිවැය දරා ගැනීමට හෝ තොග වශයෙන් Credits මිලදී ගැනීමට හැකියාව ඇත. නමුත් කුඩා හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරවලට (SMEs) ව්යාපෘතිය ආරම්භ කිරීමටත් පෙර මෙතරම් විශාල මුදලක් ගෙවීමට මුදල් ප්රවාහ (Cash flow) ගැටළු ඇති විය හැක. මෙය කුඩා ඉදිකිරීම් සමාගම් වෙළඳපොලෙන් ඉවත් කිරීමට හේතු විය හැක.
- භූගෝලීය විසන්ධි වීම: ජාතික ඒකකයෙන් මිලදී ගන්නා Credits එංගලන්තයේ ඕනෑම තැනක වාසස්ථාන නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගනී. මින් අදහස් වන්නේ ලන්ඩනයේ සිදුවන සංවර්ධන ව්යාපෘතියක් නිසා විනාශ වන දේශීය උද්යානයක් වෙනුවෙන්, නොතම්බර්ලන්ඩ් වැනි ඈත ප්රදේශයක ගස් සිටුවීමක් සිදුවිය හැකි බවයි. මෙය ප්රාදේශීය ප්රජාවගේ විරෝධයට සහ සංවර්ධකයාගේ කීර්තිනාමයට හානි කිරීමට හේතු විය හැක.
අවසාන නිගමනය
ජාතික BNG ඒකකය සඳහා ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය ඇරඹීම හුදු පරිපාලනමය පියවරක් පමණක් නොව, එය "Nature Market" හෙවත් ස්වභාවධර්මය පදනම් කරගත් වෙළඳපොළේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකි. බුද්ධිමත් වෘත්තිකයෙකුට දැන් පැහැදිලි විය යුත්තේ අවිනිශ්චිත කාල පරිච්ඡේදය අවසන් වී ඇති බවයි. ස්වභාවධර්මයේ පිරිවැය දැන් ස්ථාවර අයිතමයක් බවට පත්ව ඇත. මෙහි ජයග්රාහකයින් වනුයේ ව්යුහාත්මක ගණනය කිරීම් (Structural calculations) හා සමාන දැඩි අවධානයකින් ජෛව විවිධත්ව දත්ත පරිහරණය කරන අයයි.