බ්රිතාන්යයේ Crypto ගනුදෙනුකරුවන් දැඩි විමර්ශනයට: HMRC සහ OECD අත්වැල් බැඳගනී
Crypto ලෝකයේ 'නිර්නාමික යුගය' අවසන් වෙයි: 2026 සිට HMRC ක්රියාත්මක කරන දැඩි දත්ත හුවමාරු නීති නිසා බ්රිතාන්යයේ ක්රිප්ටෝ ආයෝජකයින්ට නව අභියෝග රැසක්.
බ්රිතාන්යයේ Crypto ගනුදෙනුකරුවන් දැඩි විමර්ශනයට: HMRC සහ OECD අත්වැල් බැඳගනී
2026 වසරේ ආරම්භය ඩිජිටල් මූල්ය ක්ෂේත්රයේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කර තිබේ. ජනවාරි 1 වනදා සිට බ්රිතාන්ය රජය OECD ආයතනය හඳුන්වා දුන් Cryptoasset Reporting Framework (CARF) නිල වශයෙන් ක්රියාත්මක කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. මින් අදහස් වන්නේ ඩිජිටල් වත්කම් ක්ෂේත්රයේ මෙතෙක් පැවති "නිර්නාමික යුගය" අවසන් වී ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම ශ්රී ලංකා රුපියලේ අස්ථාවරත්වයට එරෙහිව ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස හෝ විදේශ ප්රේෂණ (Remittances) සඳහා ක්රිප්ටෝ භාවිතා කරන බ්රිතාන්යයේ වෙසෙන ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට මෙය ඉතා වැදගත් මූල්ය වෙනසකි.
විනිවිදභාවයේ නව ක්රමවේදය
මෙම නව නීතිය යටතේ HMRC ආයතනය බ්රිතාන්යය තුළ ක්රියාත්මක වන සියලුම Crypto Exchanges සහ Custodial Wallet සපයන්නන්ට තම පරිශීලකයින්ගේ තොරතුරු වාර්තා කිරීම අනිවාර්ය කර ඇත. ඒ අනුව ගනුදෙනුකරුවන්ගේ සම්පූර්ණ නම, පදිංචි ලිපිනය සහ National Insurance numbers වැනි දත්ත ලබා දීම දැන් නීතිමය අවශ්යතාවයකි.
මීට පෙර පැවති ස්වයං-තක්සේරු (Self-Assessment) ක්රමවේදය වෙනුවට දැන් ක්රියාත්මක වන්නේ සක්රීය තොරතුරු හුවමාරු කිරීමේ ක්රමයකි. 2027 මැයි 31 වන විට, 2026 වසරේ සිදු කළ සියලුම මිලදී ගැනීම්, විකිණීම් සහ එකිනෙකට හුවමාරු කරගත් ක්රිප්ටෝ ගනුදෙනු පිළිබඳ දත්ත HMRC වෙත සෘජුවම ලැබෙනු ඇත. මීට අමතරව, OECD ගිවිසුම හරහා මෙම දත්ත කේමන් දූපත්, සිංගප්පූරුව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ඇතුළු රටවල් 40කට අධික සංඛ්යාවක් සමඟ හුවමාරු වීමට නියමිතය.
වෘත්තීය අවස්ථා සහ AI බලපෑම
මෙම නියාමනයත් සමඟ සම්ප්රදායික ගිණුම්කරණ ක්ෂේත්රයෙන් ඔබ්බට ගිය නව වෘත්තීය අවකාශයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතී. "Crypto-Compliance Auditor" සහ "Algorithmic Tax Strategist" වැනි නව වෘත්තීන් මෙහිදී කැපී පෙනේ. දත්ත විද්යාව (Data Science) හෝ මූල්ය ක්ෂේත්රයේ පසුබිමක් ඇති ශ්රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට, සංකීර්ණ DeFi ප්රොටෝකෝල සහ HMRC වාර්තාකරණ අවශ්යතා අතර පාලමක් ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉහළ වටිනාකමක් සහිත අවස්ථාවක් උදාවනු ඇත.
කෙසේ වෙතත්, HMRC ආයතනය දැන් AI-driven reconciliation tools භාවිතා කරමින් පුද්ගලික බදු වාර්තා සහ Exchange දත්ත සසඳන බැවින්, වැරදි වාර්තා කිරීමක් සිදු වුවහොත් එය වහාම හඳුනා ගැනීමේ හැකියාව පවතී. මෙය වෘත්තිකයන්ට අමතර "Compliance burden" එකක් වනු නොඅනුමානය.
ප්රතිපත්තිමය අවදානම් සහ ප්රායෝගික ගැටලු
රජය මෙය "සාධාරණ බදු ක්රමයක්" ලෙස හැඳින්වූවත්, මෙහි විශාල දත්ත අවදානමක් පවතී. පුද්ගලික මූල්ය දත්ත මධ්යගතව එක් රැස් කිරීම හරහා සයිබර් ප්රහාරකයින්ට (Cyber-tier actors) ඉලක්ක කළ හැකි වටිනා දත්ත ගබඩා නිර්මාණය වීම මෙහි ඇති ප්රධාන අවදානමයි. එමෙන්ම, CARF නීති ප්රධාන වශයෙන් බලපාන්නේ මධ්යගත මාරු මධ්යස්ථාන (CEXs) වලට පමණක් වන අතර, Self-hosted wallets භාවිතා කරන සංකීර්ණ ගනුදෙනුකරුවන් තවමත් මෙයට හසු නොවන "අසමාන තලයක්" නිර්මාණය වී ඇත. මෙය අවංක ආයෝජකයින් මත පමණක් බර පටවන ක්රමයක් වීමේ අවදානමක් පවතී.
ඔබ දැනගත යුතු තීරණාත්මක කරුණු
වර්තමාන දත්ත එකතු කිරීම 2026 සිට ආරම්භ වුවද, HMRC හි නව "Cryptoasset Disclosure Service" මගින් 2024 දක්වා අතීතයට ගොස් නොගෙවූ බදු වාර්තා කිරීමට අවස්ථාව ලබා දී ඇත. 2026 ජනවාරි 31 වනදාට නියමිත 2024/25 Self-Assessment වාර්තාවට අදාළ වන පරිදි ක්රිප්ටෝ සඳහාම වෙන්වූ කොටසක් ඇතුළත් කිරීම දැනට පවතින ආසන්නතම අභියෝගයයි.
ශ්රී ලාංකික ප්රජාව තම ජීවනෝපාය සහ වත්කම් ආරක්ෂා කර ගැනීම (Livelihood Protection) සඳහා දැන් සිටම සූදානම් විය යුතුය. විශේෂයෙන්ම ප්රේෂණ කටයුතු සඳහා ක්රිප්ටෝ භාවිතා කරන්නේ නම්, ඒවා වත්කම් බැහැර කිරීමක් (Disposal of assets) නොව ප්රාග්ධන හුවමාරුවක් (Transfer of capital) ලෙස නිසි ලෙස ලේඛනගත කිරීමට වගබලා ගත යුතුය. මතක තබා ගන්න, Stablecoins පවා සාමාන්ය Bitcoin වලට සමාන බදු නීති වලට යටත් වේ.