IMF විධායක මණ්ඩලයෙන් පස්වන සමාලෝචනයට සහ ඩොලර් මිලියන 347 ක ණය මුදලට නිල අනුමැතිය

IMF විධායක මණ්ඩලයෙන් පස්වන සමාලෝචනයට සහ ඩොලර් මිලියන 347 ක ණය මුදලට නිල අනුමැතිය

IMF එකෙන් ඩොලර් මිලියන 347 ක් නිදහස් කරයි: අර්බුදය මැද ශ්‍රී ලංකාවට ජීවනාලියක්ද?

ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශකගේ සටහන: මෙය හුදෙක් මූල්‍යමය සිරස්තලයක් පමණක් නොවේ; මෙය එක්සත් රාජධානියේ සිට දෙරටේම වගකීම් සමබර කරගන්නා සෑම ශ්‍රී ලාංකිකයෙකුටම ඉතා වැදගත් සංඥාවකි. IMF විධායක මණ්ඩලය මෙම පස්වන සමාලෝචනය අනුමත කිරීම හරහා සාර්ව ආර්ථික (macro-economic) තත්ත්වය ස්ථාවර වුවත්, ඔබේ පවුල්වලට මුහුණ දීමට සිදුවන සැබෑ තත්ත්වය තවමත් අස්ථාවර බව මතක තබා ගන්න.

1. උපාය මාර්ගික බලපෑම් විශ්ලේෂණය: මෙය UK හි සිටින ඔබට බලපාන්නේ කෙසේද?

විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවට (Diaspora), මෙම මුදල් ලැබීම රුපියල (LKR) තාවකාලිකව ස්ථාවර කිරීමට හේතු වේ. නමුත් එය ඔබගේ එංගලන්තයේ ජීවන රටාවට සහ ලංකාවට මුදල් යැවීමේ උපාය මාර්ගවලට (Remittance Strategy) මිශ්‍ර බලපෑමක් ඇති කරයි.

• Remittance සහ ඉතිරිකිරීම් ("රුපියලේ අගය" පිළිබඳ උගුල): ඩොලර් මිලියන 347 ක ආගමනයත් සමඟ මහ බැංකුවේ විදේශ සංචිත ශක්තිමත් වේ. ඓතිහාසික දත්ත දෙස බලන විට, මෙවැනි මුදල් ගලා ඒම් හරහා පවුම් (GBP) වලට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය ඉහළ යාමක් හෝ ස්ථාවරව පැවතීමක් සිදුවිය හැකිය.
• අවදානම: ඔබ නිවාස ඉදිකිරීම් හෝ ණය පියවීම් සඳහා රුපියල කඩාවැටෙන තුරු පවුම් (GBP) රඳවාගෙන සිටින්නේ නම්, මෙම "ස්ථාවරත්වය" නිසා 2026 පළමු කාර්තුව වන විට ඔබට පවුමකට ලැබෙන රුපියල් ප්‍රමාණය අඩු විය හැකිය.
• අවස්ථාව: ශ්‍රී ලංකාවේ වත්කම් (ඉඩම්, Fixed Deposits) ඇති අයට, මෙම මුදල් ස්ථාවරත්වය හරහා ඔබේ වත්කම්වල ගෝලීය වටිනාකම ආරක්ෂා වේ.
• Visa සහ සංක්‍රමණික පසුබිම: IMF ගනුදෙනුව හරහා UK ආගමන විගමන නීති සෘජුව වෙනස් නොවුණත්, එය ඔබේ ඥාතීන්ට රටෙන් පිටවීමට බලපාන හේතු සාධක (push factors) කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරයි.
• Care Work සහ යැපෙන්නන්ගේ තහනම: Care workers ලා සඳහා වන UK වීසා නීති තවමත් දැඩි (යැපෙන්නන් ගෙන්වා ගත නොහැක) සහ වැටුප් සීමාවන් (Salary thresholds) ඉහළ මට්ටමක පවතින නිසා (2024 අප්‍රේල් යාවත්කාලීන කිරීම්වලට අනුව), පවුලේ සාමාජිකයින්ට UK වෙත පැමිණීමට ඇති "පිටවීමේ දොරටු" (exit route) සීමා වී ඇත.
• තෙරපීම: IMF හි කොන්දේසියක් වන "පිරිවැය මත පදනම් වූ මිලකරණය" (Cost-reflective pricing - එනම් සහනාධාර ඉවත් කිරීම) හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ බලශක්ති සහ ඉන්ධන බිල්පත් ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇත. Visa caps නිසා ඔබේ පවුලේ අයට පහසුවෙන් UK වෙත සංක්‍රමණය විය නොහැකි අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවන වියදම ද ඉහළ යයි. එනිසා ගෙදරින් ඉල්ලන මාසික නඩත්තු මුදල් (maintenance) ප්‍රමාණය ඉහළ යනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වන්න.

2. ගැඹුරු විමසුම: UK-ශ්‍රී ලංකා නීතිමය රාමුවල ගැටීම

දේශසීමා හරහා ඔබේ ජීවිතයට බලපාන ප්‍රධාන නීතිමය රාමු දෙකක් මේ වන විට ගැටෙමින් පවතී:

• ශ්‍රී ලංකාව තුළ: "පිරිවැය මත පදනම් වූ මිලකරණය" (IMF නියෝගය): රජයට අයත් ව්‍යවසායන් (SOEs) සඳහා මිල සූත්‍ර ක්‍රියාත්මක කිරීම ගැන IMF විශේෂයෙන් සඳහන් කරයි. මෙයින් අදහස් වන්නේ විදුලිය හෝ ඉන්ධන පාඩු පියවා ගැනීමට සහනාධාර ලබා දීම ශ්‍රී ලංකා රජයට තහනම් වීමයි.
• ප්‍රතිඵලය: ලෝක වෙළඳපොලේ තෙල් මිලෙහි සිදුවන උච්චාවචනයන්, රජයේ මැදිහත්වීමකින් තොරව සෘජුවම කොළඹ සිටින ඔබේ පවුලේ විදුලි බිලට එකතු වනු ඇත.
• UK තුළ: "Renters’ Rights Act 2025":
• UK පැත්තෙන් ගත් කල, නව Renters’ Rights Act හරහා කුලී නිවැසියෙකු ලෙස ඔබට "කිසිදු වරදක් නොමැතිව නෙරපා හැරීමට" (no-fault evictions) එරෙහිව වඩා හොඳ ආරක්ෂාවක් ලැබෙන අතර කුලී නිවාස සඳහා ලංසු තැබීම (bidding wars) තහනම් කෙරේ.
• උපාය මාර්ගික දැක්ම: ඔබ කොළඹ නිවසක් සෑදීමට මුදල් ඉතිරි කරමින් ලන්ඩනයේ කුලී නිවසක සිටී නම්, දැන් ඔබේ UK පදිංචිය වඩාත් සුරක්ෂිතයි. කෙසේ වෙතත්, IMF අනුමැතියෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය ස්ථාවර වන විට කොළඹ නිවසක් සෑදීමේ පිරිවැය ඉහළ යා හැකිය.

3. සමබර දෘෂ්ටියක්: "ස්ථාවරත්වය" යනු මායාවක්ද?

රජය මෙය ජයග්‍රහණයක් ලෙස හුවා දැක්වුවද, ඔබේ අභිලාෂයන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට නම් අපි මෙහි දෙවන පැතිකඩ දෙසත් බැලිය යුතුය.

• ප්‍රතිවිරුද්ධ තර්කය (අවදානම්):
• ණය සහ ව්‍යසනය: වාර්තාවේ "ව්‍යුහාත්මක නිර්ණායක" ගැන සඳහන් වුවත්, Ditwah (ඩිත්ව) සුළි කුණාටුවෙන් සිදුවූ හානිය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට යන දැවැන්ත වියදම ගැන එහි නිසි අවධානයක් යොමු වී නොමැත. ඇස්තමේන්තුගත හානි (දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 7%ක් පමණ) සමඟ සසඳන විට මෙම ඩොලර් මිලියන 347 මුහුදට දැමූ බිංදුවක් වැනිය.
• කප්පාදු විඩාව (Austerity Fatigue): IMF වැඩසටහන මගින් මූල්‍ය ඒකාබද්ධතාවය (Fiscal consolidation - වැඩි බදු, අඩු වියදම්) ඉල්ලා සිටී. මෙය සමාජීය වශයෙන් පීඩාකාරී හා අස්ථාවර පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි. ජීවන වියදම දරාගත නොහැකිව විරෝධතා ඇති වුවහොත්, මෙම ණය මුදලින් පොරොන්දු වන "ස්ථාවරත්වය" එක රැයකින් නැති වී ගොස් නැවතත් රුපියල කඩාවැටිය හැකිය.
• වාසි ලබන්නේ කවුද?
• ආයතනික ආයෝජකයින්: ශ්‍රී ලංකා ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර (Sovereign Bonds) හිමි අයගේ ණය වටිනාකම ඉහළ යයි.
• UK-SL වෙළඳාම: විදේශ විනිමය ද්‍රවශීලතාවය (liquidity) වැඩිදියුණු වීම නිසා UK අපනයනකරුවන්ට වාසි සැලසේ. එමගින් ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යාපාරවලට බ්‍රිතාන්‍ය යන්ත්‍ර සූත්‍ර හෝ සේවාවන් සඳහා ගෙවීම් කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
• පාඩු ලබන්නේ කවුද?
• ඩයස්පෝරාවේ මුදල් පසුම්බිය: "IMF කප්පාදුව" සහ "පවුලේ පැවැත්ම" අතර ඇති පරතරය පිරවීමට සිදුවන්නේ ඔබටයි. රජය සහනාධාර ඉවත් කරන විට, ඒ අඩුව පුරවන්නේ විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකිකයන්ය.

4. මඟ හැරුණු කරුණු: "සුළි කුණාටු" සාධකය

මෙම වාර්තාවේ ඉතා වැදගත් සන්දර්භීය සාධකයක් මඟ හැරී ඇත: ආපදා ප්‍රතිසංස්කරණ (Disaster Recovery).

• මෙම ඩොලර් මිලියන 347 වෙන් කර ඇත්තේ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ (ආර්ථිකය හැදීම) සඳහා මිස ආපදා සහන (සුළි කුණාටු හානි පියවීම) සඳහා නොවේ.
• සැඟවුණු අනතුර: රජයට මෙම මුදල් හදිසි ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා යෙදවීමට සිදුවුවහොත්, අනාගත IMF ඉලක්ක මග හැරී යා හැකිය. එමගින් ඊළඟ වාරිකය අත්හිටුවීමට ඉඩ ඇති අතර, 2026 අගභාගයේදී නැවත ආර්ථික අස්ථාවරත්වයක් (Economic anxiety) ඇති විය හැකිය.
• ණය ප්‍රතිව්යුහගතකරණය: පුද්ගලික බැඳුම්කර හිමියන්ගේ සාකච්ඡා වල තත්ත්වය ගැන වාර්තාවේ පැහැදිලිව සඳහන් නොවේ. පුද්ගලික ණය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිව්යුහගත කරන තුරු, ශ්‍රී ලංකාවේ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම (credit rating) අවදානම් මට්ටමක පවතී.

උපදේශකගේ ඊළඟ පියවර

මෙම විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම් ඉදිරි සති කිහිපය තුළ ඔබේ එදිනෙදා මුදල් හුවමාරුවලට (Remittances) බලපාන ආකාරය පිළිබඳ නිශ්චිත දත්ත විශ්ලේෂණයක් SiBuzz හරහා ඔබට ගෙන ඒමට මම කටයුතු කරන්නෙමි.