Amazon සහ HP රැකියා කප්පාදුව: AI යුගයේ 'White-Collar' රැකියා වෙළඳපොළට අත්වන ඉරණම

Amazon සහ HP රැකියා කප්පාදුව: AI යුගයේ 'White-Collar' රැකියා වෙළඳපොළට අත්වන ඉරණම

මේ දිනවල දකින්නට ලැබෙන පුවත් සිරස්තල ඉතා බැරෑරුම් බව බැලූ බැල්මට පෙනුනද, ඉන් ඔබ්බට ගිය ඉතා වැදගත් පණිවිඩයක් එක්සත් රාජධානියේ (UK) තරඟකාරී රැකියා වෙළඳපොළේ නිරත වෘත්තිකයන්ට මෙමගින් ලබා දෙයි. Amazon සමාගම මේ වන විට ඔවුන්ගේ ආයතනික ව්‍යුහය තුළ රැකියා 14,000ක් කප්පාදු කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් අරඹා ඇති අතර, එය වසංගත සමයේ සිදු කළ අසීමිත බඳවා ගැනීම් නිවැරදි කිරීමේ (correcting over-hiring) පියවරක් ලෙස හඳුන්වා දී තිබේ. ඊට සමගාමීව, HP සමාගම ද 2028 වන විට රැකියා 6,000ක් දක්වා ඉවත් කිරීමට සැලසුම් කර ඇත. මෙම තීරණ හුදෙක් "Cost-cutting" හෙවත් වියදම් අඩු කිරීමේ පියවරයන් ලෙස හුවා දැක්වුවද, තාක්ෂණික ලෝකයේ දැවැන්තයින් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයෙහි මූලික වෙනසක් මෙයින් සනිටුහන් කරයි. එනම්, සාම්ප්‍රදායික පරිපාලන සහ ඉංජිනේරු කාර්යයන් වෙනුවට AI-enabled productivity workflows ආදේශ කිරීමයි.

විශේෂයෙන්ම එක්සත් රාජධානියේ සේවය කරන ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට සහ සංක්‍රමණිකයන්ට මෙය හුදෙක් කර්මාන්තයේ කතාබහක් (Industry gossip) පමණක් නොව, දැඩි අනතුරු ඇඟවීමකි. මන්ද, Skilled Worker වීසා කාණ්ඩය යටතේ මෙතෙක් "සුරක්ෂිතයි" යැයි සැලකූ මධ්‍යම මට්ටමේ කළමනාකරණ රැකියා (Middle-management jobs) වේගයෙන් අතුරුදහන් වෙමින් පවතී. එම රැකියා දැන් ප්‍රතිස්ථාපනය වෙමින් පවතින්නේ National Insurance ගෙවීමට අවශ්‍ය නොවන ඇල්ගොරිතම (Algorithms) මගිනි.

ව්‍යුහාත්මක වෙනස: මිනිසුන්ට වඩා කාර්යක්ෂමතාවයට මුල් තැන

අප මේ අත්විඳිමින් සිටින්නේ "Bloated tech" යුගයේ අවසානයයි. වසංගත කාලය තුළ ඉහළ ගිය ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා සමාගම් විශාල වශයෙන් දක්ෂතා (Talent) එක්රැස් කළේය. නමුත් දැන් පවතින ඉහළ පොලී අනුපාත (High interest rates) සහ Generative AI තාක්ෂණයේ පරිණතභාවය හමුවේ එම ගණනය කිරීම් වෙනස් වී ඇත. Amazon සහ HP සිදු කරන්නේ හුදෙක් මිනිසුන් ඉවත් කිරීමක් නොවේ; ඔවුන් එම මිනිසුන් සඳහා ඇති අවශ්‍යතාවය (Need) ඉවත් කරමින් සිටියි.

මෙහිදී වැඩිපුරම අවදානමට ලක්ව ඇත්තේ ප්‍රතිඵලයට (Outcome) වඩා ක්‍රියාවලිය (Process) මත පදනම් වූ රැකියාවන්ය. තොරතුරු හුවමාරු කිරීම (Routing information) මූලික කරගත් මධ්‍යම කළමනාකරුවන් සහ Boilerplate code ලිවීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන කනිෂ්ඨ ඉංජිනේරුවන් මෙහිදී දැඩි අවදානමක පවතී. දත්ත විශ්ලේෂණය (Data synthesis), වාර්තා සැකසීම සහ මූලික Debugging කටයුතු දැන් AI Agents ලවා ඉතා වේගවත්ව සහ අඩු පිරිවැයකින් කරවා ගත හැක. මෙම "Structural reduction" හෙවත් ව්‍යුහාත්මක කප්පාදුව යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ආර්ථිකය යහපත් වූ පසු මෙම රැකියා නැවත නොපැමිණෙන බවයි. ඒවා ස්ථිරවම ස්වයංක්‍රීයකරණයට (Automated) ලක්ව ඇත.

වීසා සහ සංක්‍රමණික අභියෝග: 'Global Talent' සඳහා නව නිර්ණායක

සංක්‍රමණික වෘත්තිකයන්ට මෙය පැවැත්ම පිළිබඳ ගැටලුවකි. එක්සත් රාජධානියේ Skilled Worker සහ Global Talent වීසා මාර්ග රඳා පවතින්නේ රට තුළ පවතින "නිපුණතා හිඟය" (Skills shortage) මතයි. නමුත් AI තාක්ෂණය මගින් මධ්‍යම මට්ටමේ නිපුණතා පරතරය පියවමින් සිටින විට, "අත්‍යවශ්‍ය දක්ෂතා" (Essential talent) යන්නෙහි අර්ථ දැක්වීම ඉතා පටු වෙමින් පවතී.

මෙහි ඇති භයානකම තත්ත්වය වන්නේ බුද්ධිමය ශ්‍රමය භාණ්ඩයක් බවට පත්වීමයි (Commoditisation of cognitive labor). එක් ජ්‍යෙෂ්ඨ Architect කෙනෙකුගේ අධීක්ෂණය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන LLM (Large Language Model) එකක් මගින් යම් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකි නම්, Junior සහ Mid-level සේවකයන් සඳහා ඇති ඉල්ලුම පහත වැටේ. මෙය Sponsorship ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන නවක වෘත්තිකයන්ට විශාල බාධකයකි. රැකියා වෙළඳපොළේ "Safe Zone" එක දැන් ඉහළට ගමන් කර ඇත. අද වන විට Global Talent පිළිගැනීමක් ලබා ගැනීමට නම් හුදෙක් තාක්ෂණික දැනුම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ; AI පද්ධති හැසිරවීමේ (Orchestrate) හැකියාව ද අත්‍යවශ්‍ය වේ. දැන් වැදගත් වන්නේ මිනිසුන් කණ්ඩායම් කළමනාකරණය කිරීම නොව, "Synthetic workforces" කළමනාකරණය කිරීමේ හැකියාව සහ උපායමාර්ගික අධීක්ෂණයයි.

රැකියාව ආරක්ෂා කරගැනීමේ උපායමාර්ග: Pivot කරන්නේ කෙසේද?

මෙම ශුද්ධ පවිත්‍රකරණයෙන් (Purge) බේරීමට නම්, වෘත්තිකයන් AI සමඟ තරඟ කිරීම නවත්වා, AI මත පදනම්ව ගොඩනැගීම ආරම්භ කළ යුතුය. හුදකලාව වැඩ කරන විශේෂඥයාගේ (Specialist in a silo) යුගය අවසන් වෙමින් පවතී; මේ AI Generalist ලාගේ යුගයයි.

• Coder කෙනෙකු නොව Architect කෙනෙකු වන්න: හුදෙක් Syntax ඉගෙනීමෙන් නොනැවතී, System Design ඉගෙන ගන්න. AI වලට කේත (Code) ලිවිය හැක, නමුත් එම කේතය ආරක්ෂිත සහ පුළුල් කළ හැකි (Scalable) ව්‍යුහයකට ගැලපෙන්නේ කෙසේදැයි තේරුම් ගැනීමට AI තවමත් අසමත්ය.
• Operationalise AI: සමාගම ඔබට AI මෙවලම් ලබා දෙන තුරු බලා නොසිටින්න. ඔබේ දෛනික කාර්යයන් සඳහා සක්‍රීයව AI workflows ඒකාබද්ධ කරගන්න. AI භාවිතයෙන් තිදෙනෙකුගේ වැඩ තනිවම කළ හැකි නම්, ඔබ ඉවත් කළ හැකි අතිරික්තයක් නොව, ආයතනයට නැතුවම බැරි සම්පතක් බවට පත්වේ.
• Soft Skills දැන් Hard Currency වේ: තාක්ෂණික බාධක අඩු වන විට, සාකච්ඡා කිරීම (Negotiation), සංකීර්ණ පාර්ශවකරුවන් කළමනාකරණය (Stakeholder management) සහ ආචාර ධර්ම වැනි මිනිසුන්ට පමණක් ආවේණික කුසලතා ඉහළම වටිනාකමක් ගනී. මේවා AI විසින් තවමත් විසඳිය නොහැකි "Last mile" ගැටලු වේ.

කාසියේ අනෙක් පැත්ත: 'Hollow Firm' අවදානම

කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම ආකර්ෂණීය වුවද, මෙම ආක්‍රමණශීලී ස්වයංක්‍රීයකරණය තුළ සැඟවුණු අවදානම් පවතී. මානව ආයතනික මතකය (Institutional memory) වෙනුවට Vector databases ආදේශ කිරීමට යාමෙන් "Hollow Firm" හෙවත් ක්‍රියාත්මක විය හැකි නමුත් සැබෑ නවෝත්පාදනයන් සඳහා අවශ්‍ය ගැඹුරු දැනුම නොමැති "හිස් සමාගම්" බිහිවීමේ අවදානමක් ඇත.

ඉංජිනේරු පදනම සඳහා AI මතම යැපීම තුළ සැඟවුණු අනතුරක් තිබේ. කනිෂ්ඨ (Junior) රැකියා ඉවත් කළහොත්, හෙට දවසේ ජ්‍යෙෂ්ඨ Architects ලා බිහිවන්නේ කොතැනින්ද? විශේෂඥ දැනුම ගොඩනගන ආධුනිකත්ව ආකෘතිය (Apprenticeship model) බිඳ වැටීමේ අවදානමක් අපට ඇත. ඊට අමතරව, AI මත පමණක් යැපීම "Model Collapse" (පුහුණු දත්තවල ගුණාත්මකභාවය අඩුවීම) සහ දැවැන්ත Cybersecurity අවදානම් ඇති කරයි. අභ්‍යන්තර දත්ත ගබඩාවලට ප්‍රවේශය ඇති AI Agent කෙනෙකු සයිබර් ප්‍රහාරකයින්ට ඉතා වටිනා ඉලක්කයකි.

නොකියවෙන කතාව: ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන අයුරු

බටහිර දැවැන්තයින් White-collar රැකියා ස්වයංක්‍රීය කරන විට, ශ්‍රී ලංකාව වැනි ආර්ථිකයන්ට අත්‍යවශ්‍ය සාම්ප්‍රදායික "Outsourcing" ආකෘතියට තර්ජනයක් එල්ල වේ. On-premise AI එකක් ඉතා අඩු මුදලකට වැඩ කරන විට, දුරස්ථ කණ්ඩායමකට (Remote team) වැඩ Outsource කරන්නේ ඇයි? කෙසේ වෙතත්, මෙය "AI Implementation Services" සඳහා විශාල අවස්ථාවක් විවර කරයි. නව Outsourcing රැල්ල වනුයේ ලාභ ශ්‍රමය නොව, ඉහළ මට්ටමේ AI ඒකාබද්ධ කිරීම සහ අධීක්ෂණයයි.

නිගමනය: රැකියා වෙළඳපොළේ ප්‍රමාණය (Volume) අඩුවෙමින් පැවතුනද, ඉහළ දක්ෂතා ඇති පිරිස සඳහා එහි වටිනාකම (Value) වැඩිවෙමින් පවතී. 2026 සහ ඉන් ඔබ්බට උපායමාර්ගය පැහැදිලිය: වහාම Value chain එකේ ඉහළට යන්න. ස්වයංක්‍රීයකරණයෙන් විස්ථාපනය වන පුද්ගලයා නොව, ස්වයංක්‍රීයකරණය සැලසුම් කරන පුද්ගලයා බවට පත් වන්න.