ඩොලර් බිලියන 8.65 ක "Energy OS" එකක්: Octopus සමාගම Kraken වෙන් කරයි - ගෝලීය තාක්ෂණික ලෝකයේ පෙරළියක්

ඩොලර් බිලියන 8.65 ක "Energy OS" එකක්: Octopus සමාගම Kraken වෙන් කරයි - ගෝලීය තාක්ෂණික ලෝකයේ පෙරළියක්

ඩොලර් බිලියන 8.65 ක "Energy OS" මෙහෙයුම: Octopus සමාගම ගෝලීය තාක්ෂණික සැලැස්මක කොටසක් ලෙස Kraken වෙන් කරයි

ලන්ඩන්, එක්සත් රාජධානිය — ලෝක බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයේ සුවිශේෂී පියවරක් තබමින්, Octopus Energy සමාගම තම තාක්ෂණික අංශය වන Kraken, ඩොලර් බිලියන 8.65 (පවුම් බිලියන 6.8) ක වටිනාකමකින් යුතුව ස්වාධීන සමාගමක් ලෙස වෙන් කළ බව තහවුරු කර ඇත. අද උදෑසන අවසන් වූ මෙම ගනුදෙනුව සඳහා D1 Capital Partners, Fidelity International සහ Ontario Teachers' Pension Plan වැනි ප්‍රබල ආයෝජකයින් එකතු වී ඩොලර් බිලියන 1 ක මුදලක් ආයෝජනය කර ඇති අතර, එමගින් මෙම මෘදුකාංග දැවැන්තයා (software giant) තම මව් සමාගමෙන් ස්වාධීන වනු ඇත.

මෙය හුදෙක් ආයතනික ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමක් (corporate restructuring) පමණක් නොවේ; මෙය දැනටමත් ලොව පුරා ගිණුම් මිලියන 70ක් කළමනාකරණය කරන නව "බලශක්ති මෙහෙයුම් පද්ධතියක" (Operating System for Energy) කිරුළු පැළඳීමකි. ශ්‍රී ලාංකික ඩයස්පෝරාවට සහ ගෝලීය වෘත්තිකයන්ට මෙය ලන්ඩන්, සිඩ්නි සහ ඩුබායි අතර නව වටිනාකම් නිර්මාණය කරන අවස්ථාවකි.

1. ගෝලීය සම්බන්ධතාවය: ඩයස්පෝරාවට ඇති බලපෑම (Global Connectivity)

මෙම වෙන් කිරීම (spin-out) ප්‍රධාන සංක්‍රමණික මධ්‍යස්ථානවල සිටින ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයන්ට සෘජුවම බලපායි:

• ඕස්ට්‍රේලියාව (Origin Energy සාධකය): මෙහි සැඟවුණු නමුත් වැදගත්ම කරුණ නම්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිපුණතා පිරි සංක්‍රමණිකයින් බොහෝ දෙනෙකු සේවය කරන Origin Energy සමාගම, ඕස්ට්‍රේලියාව තුළ Kraken භාවිතය සඳහා තිබූ තනි අයිතිය (exclusivity rights) අත්හැරීමට එකඟ වීමයි.
• බලපෑම: මීට පෙර ඕස්ට්‍රේලියාවේ මෙම තාක්ෂණය භාවිතා කළ හැකි වූයේ Origin සමාගමට පමණි. දැන්, AGL හෝ EnergyAustralia වැනි තරඟකරුවන්ට ද Kraken හි Grid-management AI බලපත්‍ර ලබා ගත හැක. මෙය එරට බලශක්ති ක්ෂේත්‍රය තුළ "තාක්ෂණික තරඟයක්" (tech arms race) ඇති කරනු ඇති අතර, ශ්‍රී ලාංකික ඩයස්පෝරාව බහුලව නියෝජනය කරන Solution Architects, Python Developers සහ Data Engineers වැනි භූමිකාවන්ට ඉහළ ඉල්ලුමක් ඇති කරනු ඇත.
• එක්සත් රාජධානිය සහ යුරෝපය (Tech Hub): ලන්ඩන් මූලස්ථානය කරගත් (සහ කොටසක් නිව් යෝර්ක් හි ඇති) ස්වාධීන ආයතනයක් බවට පත්වීමත් සමඟ Kraken ප්‍රධාන පෙළේ සේවා යෝජකයෙකු වනු ඇත. මෙම වේදිකාව (Platform) ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනැගී ඇත්තේ Python සහ AWS මත වන අතර, මේවා ශ්‍රී ලාංකික තාක්ෂණික ප්‍රජාව තුළ බහුලව ඇති කුසලතා වේ.
• මැදපෙරදිග (Smart Cities): 2030 දැක්ම (Vision 2030) යටතේ ඩුබායි සහ සවුදි අරාබිය "Smart Grids" සඳහා යොමුවන විට, එක්සත් රාජධානියේ උපයෝගිතා සේවාවකින් (utility) ස්වාධීන වූ Kraken ආයතනයක් එම රජයයන්ට වඩාත් ආකර්ෂණීය වනු ඇත. මෙය එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ (UAE) සිටින ශ්‍රී ලාංකික තාක්ෂණික උපදේශන සමාගම්වලට කොන්ත්‍රාත්තු ලබා ගැනීමට අවස්ථාවක් විය හැක.

2. ආර්ථික තර්කනය: වටිනාකම් නිර්ණය (The Valuation Matrix)

මෘදුකාංග අංශයක් (software arm), ස්ථාපිත බලශක්ති දැවැන්තයින්ට සමාන වටිනාකමක් ගන්නේ ඇයි?

• SaaS Multiples එදිරිව Utility Drag: සාම්ප්‍රදායික බලශක්ති සමාගම් යටිතල පහසුකම් පිරිවැය හේතුවෙන් අඩු අගයකට (බොහෝ විට ඉපැයීම් මෙන් 10-12 ගුණයක්) වෙළඳාම් වේ. නමුත් Kraken දැන් ඉහළ වර්ධනයක් සහිත SaaS (Software as a Service) ආයතනයක් ලෙස අගය කරනු ලැබේ.
• ගණනය කිරීම: වාර්ෂික කොන්ත්‍රාත් ආදායම ඩොලර් මිලියන 500 ඉක්මවන බැවින්, මෙම ඩොලර් බිලියන 8.65 ක වටිනාකම යනු ආදායම මෙන් 17 ගුණයක් (17x revenue multiple) පමණ වේ. ආයෝජකයින් විදුලිබල පද්ධතියේ නම්‍යශීලීභාවය (grid flexibility) සාමාන්‍ය භාණ්ඩයක් ලෙස නොව, ඉහළ ලාභ ලැබිය හැකි බුද්ධිමය දේපළක් (IP) ලෙස දකින බව මින් තහවුරු වේ.
• මුදල් ඒකක වාසිය (Currency Play): පවුම් (GBP) අනුපාත නිරීක්ෂණය කරන ශ්‍රී ලාංකික ආයෝජකයින්ට, මෙම ගනුදෙනුව එක්සත් රාජධානියේ තාක්ෂණික අංශය (UK Tech) කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය තහවුරු කිරීමකි. මෙය කෙටි කාලීනව ඩොලරයට සාපේක්ෂව පවුම ස්ථාවර කිරීමට ඉවහල් විය හැකි අතර, එය විදේශ ප්‍රේෂණ (remittances) වටිනාකම්වලට බලපෑම් කළ හැක.

3. ප්‍රතිවිරුද්ධ තර්ක: යථාර්ථය විමසා බැලීම (Counter-Arguments)

මෙම පුවත ඉතා සුබවාදී වුවද, විශ්ලේෂකයින් පහත අවදානම් සලකා බැලිය යුතුය:

• "Mother Ship" මත යැපීම: Kraken බිහිවූයේ Octopus සෙවණේය. ස්වාධීන වීම යනු අවදානමකින් තොරව නව විශේෂාංග අත්හදා බැලීමට (sandbox testing) තම මව් සමාගමේ ජාලය (grid) අහිමි වීමයි. තමන්ට අයිති නැති ජාලයක් තුළ ඔවුන්ට පෙර තරම් වේගයෙන් නව නිපැයුම් කළ හැකිද?
• දත්ත ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ අවදානම් (Data Sovereignty): පුද්ගලයින් මිලියන 70කගේ බලශක්ති දත්ත තනි වේදිකාවක් මගින් කළමනාකරණය කිරීම විශාල සයිබර් ආරක්ෂණ ඉලක්කයක් නිර්මාණය කරයි. ඉන්දියාව හෝ අනාගතයේ ශ්‍රී ලංකාව වැනි තම යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කිරීමට උනන්දු වන රටවලට, බටහිර සතු "ගෝලීය OS" එකක් මත යැපීම දත්ත ආරක්ෂණ ගැටළු මතු කළ හැක.
• වටිනාකම් බුබුලක්ද? (Valuation Bubble?): ඉහළ පොලී අනුපාත පවතින පරිසරයක ආදායම මෙන් 17 ගුණයක් යනු ඉතා ඉහළ අගයකි. ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් ස්ථාවර වී, "කාර්යක්ෂමතා තාක්ෂණය" (efficiency tech) සඳහා ඇති හදිස්සිය අඩු වුවහොත්, 2026 වන විට මෙම වටිනාකම අධිතක්සේරු කිරීමක් ලෙස පෙනී යා හැක.

4. සැඟවුණු කරුණු: මාධ්‍ය නිවේදනයෙන් ඔබ්බට

• Origin සමාගමේ උපාය: Origin Energy සමාගම තම තනි අයිතිය (exclusivity) නිකම්ම අත්හැරියේ නැත; ඔවුන් තම කොටස් හිමිකාරිත්වය වැඩි කර ගත්හ. ඔවුන් ඔට්ටු අල්ලන්නේ (betting) සුවිශේෂී Kraken එකකට වඩා, පොදුවේ ඕනෑම කෙනෙකුට භාවිතා කළ හැකි (non-exclusive) Kraken එකක් මූල්‍යමය වශයෙන් වටිනා බවයි. මෙය ආයතනික උපාය මාර්ගවල දුර්ලභ පියවරකි.
• "Project Nelumbo" සහ CEB සමාන්තරය: ලංවිම (CEB) ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම දෙස බලා සිටින ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට Kraken කදිම සිද්ධි අධ්‍යයනයකි (case study). දෘඩාංග (වයර් සහ කණු) වලට වඩා මෘදුකාංග (billing, grid balancing software) වටිනා බව මෙයින් ඔප්පු වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල ජාලය ඩිජිටල්කරණය කිරීම සඳහා IMF කරන බලපෑම, අනාගතයේදී පැරණි පද්ධති වෙනුවට Kraken වැනි ගෝලීය වේදිකා සඳහා බලපත්‍ර ගනුදෙනු වලට මග පෑදිය හැක.

මෙයින් ඔබට ඇති බලපෑම (What This Means for You)

• තාක්ෂණික වෘත්තිකයන්: ඔබේ CV යාවත්කාලීන කරන්න. "Kraken Technologies" හෝ "Energy Transition" ආශ්‍රිත රැකියා, විශේෂයෙන් Python සහ Cloud Architecture පළපුරුද්ද අවශ්‍ය වන තනතුරු ගැන සොයා බලන්න.
• ආයෝජකයින්: Origin Energy (ASX: ORG) කොටස් දෙස අවධානයෙන් සිටින්න; අනාගතයේදී කොටස් වෙළඳපොළට පැමිණිය හැකි මෙම "Unicorn" සමාගම තුළ ඔවුන්ට දැන් සැලකිය යුතු කොටස් ප්‍රමාණයක් හිමිය.

ඔබ ගත යුතු ඊළඟ පියවර: ඔබ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ නියුතු අයෙක් නම්, අදම LinkedIn හරහා Kraken Technologies හි විවෘත රැකියා අවස්ථා (Open roles) පරීක්ෂා කර බලන්න. ඔබ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිටී නම්, බලශක්ති සමාගම්වල නව Cloud ඇබෑර්තු ගැන විමසිලිමත් වන්න.