UK නීතිවිරෝධී රැකියා සඳහා වන දඩ නීතිය, තාවකාලික සේවා ආර්ථිකය (Gig Economy) දක්වා පුළුල් කිරීමට පියවර
UK වල Gig Economy එකේ වැඩ කරන අයට සහ ව්යාපාර කරන අයට වැදගත් ආරංචියක්! 2025 අලුත් නීති එක්ක නීති විරෝධී රැකියා දඩ දැන් Gig workers ලටත් අදාළ වෙනවා. පවුම් 60,000ක දඩයකින් බේරෙන්න ඔයා දැනගත යුතු දේවල් මෙන්න.
ලන්ඩන් (Global) - එක්සත් රාජධානියේ (UK) ඉන්න අපේ වෘත්තිකයන්ට සහ ව්යාපාර කරන අයට වැදගත් පණිවිඩයක්. UK Home Office එකෙන් නීති විරෝධී රැකියා මැඩපැවැත්වීම සඳහා පනවන Civil Penalty Regime එක තවදුරටත් පුළුල් කරන්න තීරණය කරලා තියෙනවා. 2025 Border Security, Asylum and Immigration Act එකත් එක්ක, දැන් මේ අලුත් නීති Gig Economy එකේ වැඩ කරන අයට සහ Self-employed contractors ලටත් අදාළ වෙනවා.
මේ වෙනස නිසා UK වල වැඩ කරන ඉහළ කුසලතා සහිත වෘත්තිකයන් (High-skilled professionals) වගේම ව්යාපාර කරන අයත් තමන්ගේ Immigration compliance හෙවත් ආගමන විගමන නීති අනුකූලතාව ගැන මීට වඩා සැලකිලිමත් වෙන්නම වෙනවා.
අලුත් නීතියෙන් වෙන්නේ මොකක්ද?
කලින් මේ නීති වැඩිපුරම බලපෑවේ සෘජුවම සේවකයන් බඳවා ගන්නා සේවා යෝජකයන්ට (Employers) විතරයි. හැබැයි දැන් මේ වගකීම මුළු Supply chain එකටම බලපාන විදිහට පවරලා තියෙනවා. සරලවම කිව්වොත්:
- වගකීම බෙදී යන විදිහ: දැන් සේවකයෙක්ට වැඩ කරන්න අයිතියක් තියෙනවාද (Right to Work) කියලා බලන එක ප්රධාන සේවා යෝජකයාට විතරක් නෙවෙයි, කොන්ත්රාත්කරුවන්ට සහ උප-කොන්ත්රාත්කරුවන්ටත් අනිවාර්ය වෙනවා.
- දැවැන්ත දඩ මුදල්: එක නීති විරෝධී සේවකයෙක් හිටියොත් පවුම් 60,000 ක් (ලංකාවේ රුපියල් කෝටි 2.2 ක් විතර) වෙනකම් උපරිම දඩයක් ගහන්න පුළුවන්. මේ දඩ මුදල කිසිම වෙනසක් වෙන්නේ නැතුව දැඩිව ක්රියාත්මක වෙනවා.
‘Gig Economy’ එකට තියෙන රිස්ක් එක
UK වල Gig Economy එකේ දැන් ගොඩක් අය වැඩ කරනවා. අපේ ලංකාවේ ප්රජාවත් මේ ක්ෂේත්රයේ සෑහෙන්න ඉන්නවා. අලුත් නීතිය යටතේ Uber වගේ ප්ලැට්ෆෝම් හරහා හෝ ස්වාධීන කොන්ත්රාත්කරුවන් විදිහට සේවය ලබාගන්නා ව්යාපාර, තමන් සේවය ලබාගන්නා පුද්ගලයාට UK වල වැඩ කරන්න නීත්යානුකූල අවසරයක් තියෙනවාද කියලා අනිවාර්යයෙන්ම චෙක් කරන්න ඕනේ.
විශේෂයෙන්ම Tech, Construction සහ Service අංශවල වැඩ කරන අය මේ ගැන ලොකු අවධානයක් දෙන්න ඕනේ. මොකද සැපයුම් ජාලයේ කොහේ හරි තැනක නීති විරෝධී සේවකයෙක් හිටියොත්, ඒකෙන් ප්රධාන ව්යාපාරයට හෝ කොන්ත්රාත්කරුට ලොකු මූල්යමය පාඩුවක් වගේම නීතිමය ප්රශ්න වලටත් මුහුණ දෙන්න සිද්ධ වෙනවා.
ඔයාලා කරන්න ඕනේ දේවල් මොනවාද?
UK වල ඉන්න ශ්රී ලාංකික ව්යාපාරිකයන් සහ වෘත්තිකයන් විදිහට මේ කරුණු 3 ගැන අනිවාර්යයෙන්ම හිතන්න:
- Right to Work චෙක් කිරීම: ඔයාලා යටතේ හෝ කොන්ත්රාත් පදනම මත වැඩ කරන හැමෝගේම වීසා සහ වැඩ කිරීමේ අයිතිය විධිමත් විදිහට පරීක්ෂා කරන්න.
- සැපයුම් ජාලය විගණනය: ඔයාලගේ බිස්නස් එකට සම්බන්ධ උප-කොන්ත්රාත්කරුවනුත් මේ නීති හරියටම පිළිපදිනවාද කියලා තහවුරු කරගන්න.
- Records තියාගන්න: සේවකයින්ගේ සහ කොන්ත්රාත්කරුවන්ගේ නීත්යානුකූල භාවය ඔප්පු කරන්න පුළුවන් ලියකියවිලි හරියට ෆයිල් කරලා තියාගන්න.
2025 දී ක්රියාත්මක වෙන මේ දැඩි නීති එක්ක UK රජය බලාපොරොත්තු වෙන්නේ නීති විරෝධී රැකියා වෙළඳපොළ සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කරන්නයි. ඒ නිසා ඔයාලත් මේ ගැන අවධානයෙන් ඉන්න එක ගොඩක් වැදගත්.