සුළි කුණාටුවෙන් Infrastructure පද්ධතියට $1.74 Billion ක දැවැන්ත පාඩුවක් - ලෝක බැංකුවෙන් GRADE Report එකක්

ලඟකදී අපේ රටට බලපාපු දරුණු සුළි කුණාටු තත්ත්වය නිසා ලංකාවේ ප්‍රධාන infrastructure (යටිතල පහසුකම්) පද්ධතියට අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.74ක අතිවිශාල හානියක් වෙලා තියෙනවා කියලා World Bank එක confirm කරලා තියෙනවා. ලෝක බැංකුවේ 'Global Rapid Post-Disaster Damage Estimation' නැත්නම් GRADE report එක හරහා තමයි මේ විස්තර එළියට ඇවිත් තියෙන්නේ. මේ තත්ත්වය අපේ රටේ economic recovery එකට සෑහෙන බලපෑමක් කරයි කියලා දැන් අනාවැකි පළවෙනවා.

Infrastructure පද්ධතියට වැදුණු මාරක පහර

World Bank report එකට අනුව, මේ සුළි කුණාටුව නිසා අපේ ආර්ථිකයට වෙච්ච මුළු damage එක ඩොලර් බිලියන 4.1ක් විතර වෙනවා. ඒ මුළු හානියෙන් 42%ක්ම වෙලා තියෙන්නේ පාරවල්, railway lines සහ ජල සම්පාදන පද්ධති වැනි critical infrastructure වලටයි. විශේෂයෙන්ම transport links සහ water systems අඩාල වීම නිසා සාමාන්‍ය ජනජීවිතය සහ trade වැඩකටයුතු ආපහු normal තත්ත්වයට ගන්න එක ලොකු challenge එකක් වෙලා තියෙනවා.

2026 Public Investment reforms වල හදිසි වෙනසක්

මේ අලුත් දත්ත පදනම් කරගෙන, ශ්‍රී ලංකා රජය 2026 වසර සඳහා ප්ලෑන් කරලා තිබ්බ Public Investment Management (PIM) ප්‍රතිසංස්කරණ පද්ධතියේ වෙනස්කම් ටිකක් කරන්න තීරණය කරලා. ඒ අනුව, මින් ඉදිරියට කරන හැම infrastructure project එකක්ම අනිවාර්යයෙන්ම 'Climate-resilient' හෙවත් දේශගුණික විපර්යාසවලට ඔරොත්තු දෙන විදිහටම design කරන්න ඕනේ කියන කොන්දේසිය පනවන්න නියමිතයි.

මේ reforms වල ප්‍රධාන goals කිහිපයක් තියෙනවා:

• ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රමුඛතාව: ඉදිකිරීම් වලදී climate-resilient tech පාවිච්චි කරන එක අනිවාර්ය කිරීම.
• මූල්‍ය විගණනය: වැය කරන හැම රුපියලකටම උපරිම වටිනාකමක් (Value-for-money) ලැබෙනවාද කියලා බලන්න විශේෂ audit system එකක් හඳුන්වා දීම.
• කඩිනම් ප්‍රතිසංස්කරණය: Damage වුණු පාරවල් සහ දුම්රිය පද්ධති ඉක්මනට හදලා business වැඩකටයුතු වලට help එකක් දීම.

අනාගත බලපෑම සහ ආර්ථික පුනර්ජීවනය

Economic analysts ලා පෙන්වා දෙන්නේ මේ ඩොලර් බිලියන 1.74ක infrastructure gap එක පියවන්න නම් international aid සහ සහනදායී loans වල සහාය අනිවාර්යයෙන්ම ඕන වෙනවා කියලයි. විශේෂයෙන්ම World Bank එක සහ අනිත් development partners එක්ක එකතු වෙලා පශ්චාත් ආපදා කළමනාකරණ වැඩපිළිවෙළක් ක්‍රියාත්මක කරන එකේ වැදගත්කම මේ report එකෙන් ආයෙත් මතක් කරලා දීලා තියෙනවා.

ස්වභාවික විපත් වලින් වෙන හානිය අඩු කරගන්න දිගුකාලීන plans හදද්දී, මේ GRADE report එකේ තියෙන රෙකමදාරු ඉස්සරහට එන budgets සහ development plans වලට පදනම් කරගන්න රජය තීරණය කරලා තියෙනවා.

Originally reported by 2025-12-28-ogqj8j. Scored 75/100.