ඩිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පස්සේ ගොඩනැගෙන්න විදේශගත ලාංකිකයන්ගෙන් දැවැන්ත මූල්‍ය සහයක්

ඩිට්වා (Ditwah) සුළි කුණාටුව නිසා ලංකාවට සිද්ධ වුණ ඩොලර් බිලියන 4.1 ක දැවැන්ත විනාශය හමුවේ, ලෝකය පුරා ඉන්න අපේ අය පුදුම වේගයකින් එකතු වෙලා තියෙනවා. යුරෝපය පුරා ඉන්න වෘත්තීයවේදීන්ගේ සංගම් (Professional associations) එකතු වෙලා, විනාශ වුණ යටිතල පහසුකම් ආයෙත් හදන්න ලොකු මූල්‍යමය මෙහෙයුමක් දැන් පටන් අරන්.

එකමුතුකමේ ශක්තිය

2025 දෙසැම්බර් 25 වෙනකොට, 'Rebuilding Sri Lanka' වැඩපිළිවෙලට විදේශගත වෘත්තීයවේදීන්ගෙන් විශාල සහයෝගයක් ලැබෙමින් පවතිනවා. UK, ජර්මනිය සහ ඉතාලිය වගේ රටවල සංවිධාන, හදිසි සහනාධාර ලබාදීමේ මට්ටමෙන් එහාට ගිහින් දැන් දිගුකාලීන ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු (Long-term reconstruction) සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කරන්න පටන් අරන්.

UK වල ඉන්න ශ්‍රී ලාංකික Professional Network එක මේ වෙද්දී ලෝකෙන්ම වැඩිම දායකත්වයක් දෙන කණ්ඩායම් තුන අතරට පත්වෙලා. මේ අය සල්ලි විතරක් නෙවෙයි එවන්නේ; තමන්ගේ Engineering සහ Finance දැනුම පාවිච්චි කරලා, හැම සතයක්ම නියමිත project එකට ලැබෙනවාද කියලා සහතික කරන්නත් ඔවුන් මැදිහත් වෙනවා.

යුරෝපීය සාමූහික ප්‍රයත්නය

ප්‍රංශයේ සහ නෙදර්ලන්තයේ සංගම්, ලංකාවේ මුදල් අමාත්‍යාංශයත් එක්ක එකතු වෙලා වැඩ කරනවා. ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වෙන්නේ 2026 වසරේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වයට (Fiscal stability) තර්ජනයක් විය හැකි මූල්‍ය හිඟය පියවන්න උදව් කරන එකයි.

"අපි නිකම්ම ආධාර දෙන පිරිසක් විතරක් නෙවෙයි, අපි අපේ රටේ අනාගතයේ කොටස්කරුවන්," කියලා ලන්ඩන් වල ඉන්න engineer කෙනෙක් කිව්වා. පාරවල් සහ පාලම් අලුත්වැඩියා කරන්න විතරක් අවශ්‍ය වන ඩොලර් බිලියන 1.7 ක මුදල සොයාගන්න මේ හැමෝම එක වගේ කැපවෙලා ඉන්නවා.

කන්දරට යළි පණ දීම

ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වල ප්‍රධාන අවධානය යොමු වෙලා තියෙන්නේ මධ්‍යම කඳුකරයට, විශේෂයෙන්ම මහනුවර සහ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්ක වලටයි. ඩිට්වා කුණාටුව නිසා ඇතිවුණ නායයාම් වලින් ප්‍රවාහන සබඳතා සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටිලා, පවුල් දහස් ගණනක් හුදෙකලා වුණා.

'Rebuilding Sri Lanka' අරමුදල මේ වෙද්දී රුපියල් බිලියන 4.2 (ඩොලර් මිලියන 13) සීමාව පසු කරලා තියෙනවා. මේ මුදල් ඉක්මනින්ම යොදවන්නේ රටේ ආර්ථිකයට වැදගත් වන ප්‍රවාහන ජාලයන් (Transport networks) යථා තත්ත්වයට පත් කරන්නයි.

ගිණුම් වාර්තා වලින් එහා ගිය ජීවිත

කුණාටුව නිසා පාලම් විතරක් නෙවෙයි බිඳ වැටුණේ, අපේ තේ කර්මාන්තයත් අඩපණ වුණා. මූලික ඇස්තමේන්තු වලට අනුව තේ නිෂ්පාදනය 35% කින් විතර අඩු වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා විදේශගත ලාංකිකයන් කුඩා තේ වතු හිමියන්ට සහනයක් වෙන්න මුල් තැන දීලා තියෙනවා.

වැඩකරන ජනතාව ආරක්ෂා කිරීම

ලක්ෂ 3.7 කට ආසන්න සේවක පිරිසකට තමන්ගේ ආදායම් මාර්ග එක රැයකින් නැති වුණා. මේ නිසා වෘත්තීය සමිති දැන් "cash-for-work" වැඩසටහන් වලට ප්‍රතිපාදන ලබා දෙනවා. මෙයින් වෙන්නේ ප්‍රදේශයේ ජනතාවටම තමන්ගේ ගම්මාන පිරිසිදු කරන්න සහ ගොඩනගන්න සම්බන්ධ කරගෙන ඒ වෙනුවෙන් මුදලක් ගෙවන එකයි.

යටිතල පහසුකම් හදන ගමන්ම සමාජ ආරක්ෂණයත් (Social protection) තහවුරු කරන්න මේ අය උත්සාහ කරනවා. විශේෂයෙන්ම තේ වතු ආශ්‍රිතව ඉන්න කාන්තාවන් මූලිකත්වය ගන්නා පවුල් වලට විශේෂ සහයෝගයක් ලබා දෙනවා.

අනාගතයට ආදර්ශයක්

විදේශගත ලාංකිකයන් රටත් එක්ක ගනුදෙනු කරන ආකාරයේ ලොකු වෙනසක් මේ හරහා පේනවා. මේක තවදුරටත් ඉඳහිට කරන පරිත්‍යාගයක් නෙවෙයි, රටේ දියුණුව වෙනුවෙන් කරන ක්‍රමවත් ආයෝජනයක් (Structured investment).

2026 ජනවාරි මාසයේ පැවැත්වෙන ජාත්‍යන්තර ආධාරකරුවන්ගේ සමුළුවට (International donor conference) කලින්, අපේ අය පෙන්වන මේ සාර්ථකත්වය ලෝකයටම ලොකු පණිවිඩයක් දෙනවා. ලංකාව වෙනුවෙන් ලෝකය පුරා ඉන්න ශ්‍රී ලාංකිකයන් විනිවිදභාවයකින් යුතුව කැපවෙලා ඉන්නවා කියලා මේකෙන් ඔප්පු වෙනවා.

මීළඟ පියවර: දැන් සැමගේ අවධානය යොමු වෙලා තියෙන්නේ "January Donor Summit" එක වෙතටයි. එහිදී විදේශගත ලාංකිකයන්ගෙන් ලැබුණ මේ ජවය, ලොකු පරිමාණයේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය එකඟතාවන් (Sovereign commitments) බවට පත් කරගන්න රජය බලාපොරොත්තු වෙනවා.